1. intolerantlıq sözünün dilimizdəki qarşılığı. tolerantlığın, dözümlülüyün təəssüf ki qarşılığı sadəcə dilimizdədir, cəmiyyətimizdə, beyinlərimizdə qarşılığı demək olar ki yoxdur. sözlükdə bu cür mövzular qoz qoyulmayan mövzulardan olsa da heç olmasa başlıq olaraq mövcud olsun. dözümlülük başqa insanların fikirlərinə, görüşlərinə, xüsusən dini, siyasi təmayüllərinə, seçdiyi həyat tərzinə qarşı hörmət bəsləməyi, var olmalarına imkan tanımağı zəruri hesab edən bir anlayışdır, əxlaqi normadır. hər görüş, fikir öz-özlüyündə yaşama haqqına, var olma haqqına sahibdir. bu sözlərdən bezsənizdə, klişeləşsə də hələ də danışılması gərəkən mövzudur. çünki yoxdur bizdə dözümlülük. bizlər feodallar tərəfindən idarə olunduğumuz kimi özümüz də feodal təfəkkürlüyük. öz tolerantlıq anlayışım yuxarıdakilərin avam dilində aşağıdaki ifadəsidir. özümə dözümlülüyü, tolerantlığı belə aşılamağa çalışıram. beləki, mən götümü cırsam da, sevməsəm, xoşlamasam da mənim fikirlərimdən başqa fikirlər, görüşlər, nəzərlər vardır, var olub və var olmağa davam edəcək. bu dünya sadəcə məndən və mənim fikirlərimdən ibarət deyildir. deyək ki mənim inandığım, düşündüyüm şey həqiqətdir * hərçənd həqiqət özü izafidir . əgər buna inanıramsa, dəlillərim, arqumentlərimm varsa, qorxacağım, çəkinəcəyim heç nə yoxdur. o dəlil və arqumentləri ortaya qoyaraq öz küncümə çəkilməliyəm. qəbul edən edər etməyən də yüngül formada desək özü bilər. mən özümü cırmaqnan sevmədiyim fikirləri, yanaşmaları, həyat tərzlərini ortadan qaldıra bilmərəm. uzağı tənqid edərəm, ancaq onun da qanun qaydası var ki o da ayrı mövzudur.
dözümlülük başqasına yaşama, düşünmə, özünü ifadə haqqı verdiyi kimi cəmiyyətdə fikri məhsuldarlığın artması üçün də labüddür. bu mövzunu açmaqla dəhşət dözümlü, tolerant biri kimi özümü təqdim etmək niyyətim yoxdur. məndə azərbaycanlıyam, mən də o cəmiyyətin məhsuluyam. inkişaf etməmiş cəmiyyətə aidəm ki bu cəmiyyətlərin tipik xüsusiyyəti dözümsüzlükdür. ancaq özümü məcbur edirəm çətin də olsa. bizlər dözümlü olmağa məcburuq.xülaseyi kəlam-dözümlülük sözlüyümüzün də ən zəruri ehtiyacıdır. birimiz bunu unutduqda digərlərimizə xatırlatmalıdır. bu entrymi son zamanlar cərəyan edən sözlükiçi narazılıqlara binaən yazdım.