5. ibn teymiyyə, ibn qayyim əl-cövziyyə, məhəmməd bin əbdülvahhab , cəmaləddin əfqani və məhəmməd abduh kimi adamların arxasınca gedənlərin özlərinə verdikləri ad. hansı ki, az da olsa beyni ilə düşünməyi bacaranlar bunların kim olduğunu çox yaxşı bilir (xüsusilə son üçünün).
rasionalist və reformist olan sələfilərin əsas məqsədi (özlərinin dediyinə görə) vıı əsrdəki əsl islama qayıtmaqdır. yəni hz.peyğəmbər və səhabə dövrünə. amma peyğəmbərin özünə və sünnətinə müxalif hərəkətlərinin sayı-hesabı yoxdu. bu adamlar musiqini, 14 əsrdir islamı ayaqda saxlayan ən əsas faktorlardan biri olan sufizmi, ona bağlı sənətləri, məzhəbləri, mədəniyyəti rədd edirlər.
sələfilər ayələrə və hədislərə öz ağıllarınca məna verir, ən betəri də özlərinə sərf edənini qəbul edib qalanlarını inkar edirlər.
sələfilərin digər ən böyük xüsusiyyəti ibn teymiyyəni şeyxülislam olaraq görməkləridi. məzhəb imamlarını bir kənara qoyub təkfirçi kimi ad çıxarmış ibn teymiyyənin dediyi hər bir sözü qanun olaraq qəbul edirlər.
ibni teymiyyənin mücəssiməsinə (buna müşəbbihə də deyirlər) uyğun olaraq allahın eynilə insanlar kimi cismə sahib olduğu fikrini qəbul edən sələfilər, onun ərşin üzərində olduğunu, ordan yerə enə biləcəyini, insanlar kimi yeriyə biləcəyini və s. fikirləşirlər.
bir də həsən bəsri, mücahid, said bin cübeyr kimi bəzi şəxslərin (hansı ki, onların bəziləri səhabəni görüb) belə sələfi olduğu iddia edənlər var. bütün bunların hamısı sələfiliyin xalis islam, sələfilərin isə əsl müsəlman olduğunu sübut etmək üçün ortaya atılmış içi boş iddialardan başqa bir şey deyil.
sələfilərlə bağlı 2 əsas problem var. problemlərdən biri budur ki, azərbaycanda sələfiləri sayı çox böyük sürətlə artır və dövlət buna mane olmur. ikincisi isə insanların beynindəki sələfi obrazıdır. bir çoxları sələfilərin əhli-sünnə daxilində olduqlarını fikirləşirlər. bunun əsas səbəbi ibn teymiyyənin ilk əvvəllər hənbəli olmasıdır. amma, deyəsən, bu adamlar ibn teymiyyənin sonrakı görüşlərindən xəbərləri yoxdu. ki ibn teymiyyənin özü də bu fikir dəyişdirmələri normal qəbul edib. bir də mecmuul-fetava kitabında məzhəblərlə bağlı fikirləri var. daha doğrusu fətvası.
bir də sələfilərdə gizli sünni və açıq şiə düşmənçiliyi var ki, bunun özünü belə gizlətməyə çalışırlar.
son olaraq bunu demək lazımdır ki, allahın fiziki olaraq göydə bir yerlərdə olduğunu iddia edən ibn teymiyyə nə qədər ciddi adamdırsa, onun yolundan gedən sələfilər də o qədər ciddi adamlardır.