1. normal qəbul olunması gərəkən hadisə. dönüb arxaya baxanda səbəblərini görmək olur.

istər tarixi, istər psixoloji baxımdan həyatı boyu əzilən fərdlərin hər hansı aralarından seçdiyi bir fərdi bütləşdirməsi qəbul ediləndir. çünki orta statistik azərbaycanlı həyatı boyu seçim azadlığının nə demək olduğunu bilmir. ən qədim dövrlərdən indiyə qədər hansısa fərdlərin və qruplaşmaların əlində oyuncaq olan, qayırılan bu məmləkətin sakinləri də zaman keçdikcə təkamül nəticəsində sistemə uyğunlaşmış və zombi formasında yetişmişdir. misal üçün, avropada insanlar velosiped kəşf edəndə, uçmağa cəhd edəndə bu məmləkətdə ata oğlunu taxt uğrunda edam etdirir, bir-birini qırırdılar. dediyim kimi, məsələ təkcə tarixi faktorlardan gəlmir. doğulandan məktəbə qədər (bəziləri üçün həyatı boyu) valideyin qorxusu, məktəbdə müəllim qorxusu, əsgərlikdə komandir qorxusu, işdə müdir qorxusu bu yazıq fərdlərin fikir ifadə və seçim azadlığını xədim edir və onları yaşayan ölüyə çevirir. belə olduqda bu fərdlər "ac toyuq yuxuda darı görər" fəlsəfəsi ilə özlərinin utopik qəhrəmanlarını yaradır, onlara qibtə etməyə başlayırlar. səbəbsiz, nəticəsiz. təkcə bununla bitmir, bu insanlar azad düşüncə qabiliyyətini də itirir, nəticədə kütlə psixologiyasına qurban gedirlər ( #112832 ). başçıların, imperatorların, şahların, xanların, dövlətlərin, hakimiyyətlərin də bunda rolu böyükdür. məsələn, əgər bal sarıdırsa, dövlət bir qrupu balın ağ olduğuna inandırır, zombiləşdirir. əslində problem bu deyil. problem ondadır ki, cəmiyyətin digər hissəsi də məhv olduğundan, həmin hissə sistemə qarşı olsa belə, balın sarı olduğunu görmür, dirəşir ki, əgər bunlar deyirsə bal ağdı, deməli bal qaradır. analiz qabiliyyəti 0-a enir. məmurunun evini yıxdığı adam çıxıb televizora deyir ki ailəlikcə cənab prezidentə dua edirik. hakimiyyət strukturuna hansı mövqedə olduğunundan xəbəri olan adam çıxıb deyir ki rəsulzadə övladlarıyıq. sonra proses inkişaf edir, bir tərəf vasif talıbova mahnı yazır, digər "isa bəy, bəy, bəy, a bəy..." deyə qaqqıldayır. dediyim kimi bunların səbəbi fərdlərdə yox, onları yetişdirən cəmiyyətdə və mühitdədir.