1. manna, minni ve ya manas tarixi azerbaycan erazisinde ,urmiya gölünün sahilinde yazılı menbelerde qeyd olunan ilk merkezleşdirilmiş dövlet. manna dövleti qedim eneneleri olan bir erazide, qedim tarixin çox böyük bir kesiyinde iqtisadi ve medeni cehetden önde geden bir rayonda meydana gelmişdi. manna e. e. ııı-ıı minilliklerde bu regionda mövcud olmuş kuti, lullube, turukki tayfalarının, digər tayfaların və tayfa ittifaqlarının bilavasitə varisi idi.