1. afaziya orqanik mərkəzi mənşəli ağır nitq pozuntusuna aid edilir.o tez-tez ahıl yaşda adamlarda beyində qan dövranının pozulması nəticəsində əmələ gəlir.afaziya -baş beynin lokal zədələnməsi ilə əmələ şərtlənən,nitqin tam və ya qismən itirilməsidir.afaziya termini ilk dəfə 19-cu əsrdə fransa alimi trusso tərəfindən tətbiq edilmişdir.afaziyanın yaranmasına,nitqin müəyyən dövr formalaşmasından sonra,baş beynin nitq sisteminin müxtəlif cür orqanik pozulması səbəb olur.bu zaman alın,əmgək,peysər və gicgah hissəsində zədə müşahidə olunur.uşaqlarda da rast gəlinir. baş beynin ağır travması,beyin şişləri,iltihab prossesi,damar xsəstəlikləri və beyində qan dövranının pozulması hallarında olur.iki növü vardır.motor və sensor.
motor afaziya sensor afaziyaya nisbətən daha geniş yayılmışdır.bu növ afaziyanitq hərəki mərkəzinin,yəni broka mərkəzinin zədələnməsi ilə əmələ gəlir.bu zaman xəstə ya tam danışıq qabilliyətini itirir.ya da çox cuzi nitq imkanları qalır.motor afaziyalı uşaqlar nə dediyinizi eşidir,znlayırlarşlakin özünün nitqi ilə ifadə etmək qabilliyəti olmur.onun söz parçalarını və qısa cümlələri bir sıra hallarda ifadə etməsinə baxmayaraq,ona astadan deyilən sözləri və cümlələri düzgün təkrar etməkdə çətinlik çəkir.bir qayda olaraq motor afaziyalı şəxslər,avtomatlaşmış adı sözlər,çox adi cümlələr qorunub saxlanılır.onlar lazımınca başa düşmədiyi təsadüfi heca,söz,cümlə parçalarında istifadə edirlər.
sensor afaziya isə nitqi qavrama pozulur.bu zaman nitqin qavramasına beyində cavabdeh ola vernike mərkəzində zədələnmə olur.sensor afaziyalı şəxs nitqi eşidir.lakin nə danışıldığını anlamır.sensor afaziya zamanı yazı və oxu vərdişi pozulur.hətta əvvəl yaxşı bildiyi,sözlərinyazılışını tanımır.hərifləri tanısa da,onlardan tərtib olunmuş sözlərin mənasını anlamır.afaziyanın istənilən növü əqli geriliyə aparır.