1. xəzərlər sabir türklərinin davamçısı idilər .634cü ildə şərqi göytürk dövləti dağıııldıqdanm sonra xəzər xaqanlığı yarandı.paytaxtı əvvəl səməndər sorna isə idil şəhəri olmuşdur.xəzərlər ərəblərlə mübarizə aparırdılar lakin onlarla sülh bağlıamağa və isalmı qəbul etməyə məcbur oldular.lakin xəzər xaqanı obadi 790cu ildə iudaizmi dövlətin rəsmi dini elan etdi.bu zaman artıq əhalinin mox hissəsi müəslman olduğu üçün xaqla hakim təbəqə arasında uçurum yaarndı. bu da xəzər xaqanlğının dağılmasına səbə oldu.965cı ildə xəzər xaqanlığı süqut etdi.