3. maşın dilindən bir pillə üst səviyyədə olan proqramlaşdırma dili. c/c++, c# , java, python və s. kimi üst səviyyəli dillər compiler vasitəsi ilə assembly dilinə çevrilir. assembly dilində yazılmış kodlar instruction olaraq cpu tərəfindən başa düşülür və maşın dilinə çevirlir, icra edilir. assembly dilindəki kodları compile etmək üçün assembler adlanan xüsusi proqramlardan istifadə olunur.
fərqli cpu arxitekturaları üçün assembly dili fərqlidir. bundan əlavə assembly dilinin intel syntax və at&t syntax olmaqla iki növü var, bunlardan ən çox yayılmışı x86 arxitekturası və bənzərləri üçün intel sintaksisi üçün olan assembly dilidir.
indiki dövrdə assembly dilini çox az proqramçı işlədir, işlədilmə yerlərindən bəziləri; yüksək performans istənilən və ağır riyazi alqoritmləri yazmaq üçün, fiziki cihazlar üçün proqram təminatı və driver,controller yazmaq üçün, hacking-cracking üçün və s.
normalda üst səviyyəli bir dildən compile olmuş bir executable faylının kodlarını görmək mümkün deyildir(jar faylı deyilsə). ancaq istənilən bir proqramın assembly kodlarını görüb ,onu oxumaq mümkündür. yəni assembly dilini bilirsinizsə bütün proqramlar sizin üçün opensource-dir - * glş bu əməliyyatı görən proqramlara disassembler deyilir. (məs: nasm, masm, fasm, ida və s.)
(baxma: instruction set)
(baxma: x86 architecture)