43. "qarabağ" dünən yaxşı (səviyyəmizə uyğun) oynadı. heyif ki, növbəti mərhələyə keçə bilmədi.
futbol da sistemdir. bir tək oyunun təşkili baxımından demirəm bunu. futbol həm də iqtisadi, mədəni, hətta siyasi sistemdir. onun özündən daha böyük sistemlərdə üzv olmasına burada toxunmuram. bir şey aydındır - ölkədəki siyasi və iqtisadi sistemlər futbolun təşkilinə və uğurlarına (uğursuzluqlarına) təsir edir. dərin mədəni köklərin də təsirini görmək mümkündür.
çeşidli araşdırmalarda göstərilir ki, məsələn, hollandların "total futbolu"nun kökləri kalvinist fərdiyyətçiliyinə və hollandiya'nın dəniz səviyyəsindən aşağı yerləşməsinə qədər gedib çıxır. torpağın azlığı hollandlarda hər fürsətdə yeni, əlavə yer yaratmaq həvəsinə səbəb olub. odur ki, total futbol hər kəsin hər yerdə oynaya bilmək bacarığı üzərində qurulmuşdu.
italyanların "catenaccio"sunun (katenaççio) mədəni köklərini makeviallizmdə tapan araşdırmalar da az deyil. sinik, gözəlliyi bir meyar kimi inkar edən, ümumi məqsədlər üçün çoxsaylı xırda fərdi qayda pozuntularına haqq qazandıran bir sistem qurublar futbolda.
alman futbolunun texniki-mühəndis dəqiqliyi, sənaye və bürokratik intizam üzərində qurulmuş bir sistem ("alman maşını") olduğunu, ikinci dünya müharibəsində ağır məğlubiyyətin əvəzini verməyə hesablanmış "yumşaq patriotizm" üzərində qurulduğunu təsdiqləyən araşdırmalar da var.
braziliyia futbolunun yoxsul və kasıb qaradərili insanların uğur qazana bildiyi rəqabət mühiti üzərində qurulmuş, samba və karnaval azadlıq ruhuna köklənmiş və bu üzdən gözəl fərdi oyunu həvəsləndirən bir sistem olduğunu da hamı aydın görə bilir.
ingilis futbolunun çox sürətli rəqabətli, gözəl və coşqulu olduğunu viktorian çağın özünəvurğunluğuna bağlayanlar da az deyil.
və s. və i.
azərbaycan futbolunun mədəni köklərini bu kiçik yazımda açmaq iddiasında deyiləm. çünki bizim futbolda (oyunun özünü deyirəm) sistem yoxdur. taqımlarımız intizamsız oynayır. yerləşmələr, ötürmələr, düzülüşlər, vuruşlar və s. - qıraqdan sistemsiz görünür. istər orduda, istər oyunda, istər məhkəmədə və s. sistemin təməldən qurmağın tək doğru yolu - müdafiənin təşkilindən başlayır. güclü müdafiəsi olmayan taqımların uğur qazana bilməsi mümkün deyil. hücum nə qədər güclü olursa olsun, müdafiənin zəifliyi bütün oyunu pozur.
sistem (intizam) quruculuğu baxımından müdafiə aparıcı rol oynayır. hücumda oyunçunun fərdi ustalığı (yaradıcılığı) həlledici ola bilir, amma müdafiədə sistem (intizam) gərəkdir. mədəni köklərin önəmi də bu mərhələdə üzə çıxır. intizam - cəmiyyətimizin böyük problemlərindən biridir.