54. prezident bir dəfə beynəlxalq sənədlər (qərarlar/qətnamələr/müqavilələr) haqqında ümumiləşdirilmiş şəkildə "kağız parçası" ifadəsini işlətdi, indi iqtidarda və onun çevrəsində olan adamlar bu ifadəni təkrarlayır. əminəm ki, bununla bağlı kimsəyə göstəriş verilməyib. sadəcə bu cür sistemlərin özəlliyi budur - mənalar cəmiyyətlə ünsiyyət qurmaq (saxlamaq) üçün deyil, sistemin içində tabeliyi qorumaq üçün ötürülür (təkrarlanır). burası aydındır.
" kağız parçası" ifadəsi məni başqa baxımdan maraqlandırdı. bütün qərarlar kağız üzərində yazılır, amma qərarda kağızdan başqa bir nəsə görməmək heç, engels'in sözü olmasın, vulqar materializmə də uyğun gəlmir. aydındır ki, dolayı yolla vurğulamaq istədikləri məna başqadır - həmin qərarlara önəm vermirlər (icra etmək istəmirlər). iradə problemidir. daha doğrusu, problem iradənin olmamasındadır.
bu cür sistemlərdə siyasi iradənin necə formalaşması - ayrı və çox böyük mövzudur. burada onu açmaq istəmirəm. sözüm hələlik ondadır ki, iqtidarın "kağız parçası" adlandırdığı həmin qərarlarda yazılanların xeylisi - hazırki hökumətin öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərdir. avropa şurası və atət çərçivəsində azərbaycan hökuməti üzərinə bir sıra öhdəlik götürmüşdür. mənə görə, bəzilərini götürməməliydi (ən azından indiki mərhələdə), amma götürübsə, icra etməlidir. öhdəliyin mənası elə budur.
pul da öhdəlikdir - ödəniş öhdəliyi. pul da kağızdan düzəldilir. amma iqtidar və onun çevrəsində olan adamlar pula "kağız parçası" demir. niyə? çünki pula verdikləri dəyər, qanunlara və başqa hüquqi qərarlara verdikləri dəyərlə eyni deyil (ondan üstündür). bu sistem qanunların üzərində deyil, pulun üzərində dayanır. siyasətə münasibət (siyasət duyumu) pula görədir burada. pul azaldıqca qanunların (ağıllarda) yoxluğu daha kəskin hal alacaq. siyasi ənənələrin yaranmasına təməl ola biləcək hüquqi təsisatlar qura bilmədilər (istəmədilər).
kağız ağacdan düzəldilir. ağac faktdır (obyektdir). onu görmək, ona toxunmaq, üstünə çıxmaq, altında yatmaq və s. olur. orman, ağaclardan ibarət olsa da, fakt deyil, anlayışdır. belə olmasaydı, "neçə ağac ormandır?" sualının ağlabatan cavabı olardı.
hüquqi qərarlar da faktdır (lap elə kağız parçasıdır). amma belə qərarların ifadə etdiyi mənalar fakt deyil, anlayışdır. onları anlamaq gərəkdir.