18. kars müqaviləsində türkiyə Batum'u Gürcüstan SSr'e verib Naxçıvanı ermənilərin əlindən alıb azerbaycana vermişdir.

türkiyə'nin hələ qarant dövlət statusu olduğu muxtar respublika.

qarant dövlət = bir növ əmi kimi birşey

azərbaycan = ata
türkiyə = əmi
naxçıvan = övlad

https://az.wikipedia.org/wiki/Qars_m%C3%BCqavil%C9%99si
https://www.youtube.com/watch?v=WiyqkiAExpY
https://az.wikisource.org/wiki/Qars_m%C3%BCqavil%C9%99si

--spoiler--


istanbul güvenli olduğu sürece boğazda ticaret yapılabilecek
Azeri Türklerinin yoğun olarak yaşadığı Nahcıvan bölgesine özerklik verilecek
Batum Gürcistan'a verilecek
Antlaşma tarafları hiçbir şekilde birbirine zorla antlaşma imzalatmaya çalışmayacak
Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan'a daha önce verilmiş olan kapitülasyonlar kaldırılacak
Antlaşma tarafları, antlaşmadaki herhangi bir devletin tanımadığı antlaşmayı tanımayacak
Her devlet kendi himayesindeki karşı devletin vatandaşlarına iyi davranacak, azınlık haklarını gözetecek


--spoiler--

Maddə 5. Türkiyə hökuməti və Sovet Ermənistanı və Azərbaycanı hökumətləri razılığa gəlirlər ki, Naxçıvan vilayəti bu müqavilənin 3-cü əlavəsində müəyyən edilən sərhədlərdə Azərbaycanın himayəsi altında muxtar ərazi yaradır.
Maddə 6. Türkiyə Batum şəhəri və limanı və bu müqavilənin 4-cü maddəsində göstərilən sərhədlərdən şimalda yerləşən və Batum dairəsinin bir hissəsini təşkil edən ərazilər üzərindəki suverenliyini bu şərtlə Gürcüstana güzəştə getməyə razılıq verir