1. nəzəriyyə olaraq marks tərəfindən irəli sürülmüşdür. marksın fikrincə, o deməkdir ki, insan dünyanı dərk edərkən özünü ilkin mənbə, yaradıcı kimi tanımır, dünya isə (yəni, təbiət, əşyalar, digər insanlar və onun özü) ona yad, özünə münasibətdə kənar görünür. onlar predmetlər kimi ona qarşı dayanırlar, halbuki onun tərəfindən yaradıla bilərdilər. yadlaşma dünyanın (və özünün) passiv, parçalanmış, subyektin obyektdən ayrı şəkildə qavranması deməkdir. yadlaşmış insan öz "mənindən" insan kimi özündən məhrum olur. (insan özü öz məqsədi olmalıdır və heç vaxt məqsədə çatmaq üçün vasitə olmamalıdır.)
(dində yazılan bütlərə sitayiş, bu günkü dövrümüzdə əşyalara sitayişdir. bu gün müasir insan özünü əşyalarla adlatmaq və ətraf aləmi dərk etməkdən qaçır. bu isə onun insanlara qarşı yadlaşmasına gətirib çıxarır. insan yaratdığı əşyaların köləsinə çevrilir və özünü yaradıcı kimi görmədən, özünə də, tanrı əlindəki oyuncaq təki, duadan asılı olan varlıq kimi yanaşır.)