85. baş verənlərin demoqrafik izahı da var, ya da varmış kimi görünür. düşünün. həll olunmamış qalan münaqişədə uduzmuş birinci nəsil, bir qayda olaraq davakar olmur. münaqişənin özü həmin nəsil üçün haradasa mənasız görünür. "niyə", "biz axı dinc yaşayırdıq", içi-içə, mehriban həyatımız vardı", "bir-birimizə pislik etmirdik", "yaxşı qonşu olmuşuq, qarışıq nikahlara girmişik" və s. kimi nostaljidən tam ayıla bilmir birinci nəsil. münaqişədə uduzmuş xalqın ikinci nəsli, əksinə, qəzəbli olur, münaqişəni güclə həll etməyə həvəsi oyanır, qarşı tərəflə heç bir nostalji xatirələrlə bağlı deyil.
iki örnək verəcəyəm. çeçenləri qafqaz'dan sürgün edəndə, həmin nəsil buna qarşı çıxa bilmədi. amma çeçenistan'a qayıtmış ikinci nəsil rusiya'yla müharibəyə başladı. israil'in işğal etdiyi fələstin torpaqlarında birinci nəsil müqavimət göstərmədi. ikinci nəsilsə gücə əl atdı.
münaqişələr çox fərqlidir, amma demoqrafik dəyişikliyin davakarlığa təsiri baxımından oxşarlıqları xeyli qədərdir. ermənilər birinci nəslin üstünlük təşkil etdiyi dönəmdə hərbi qələbələrindən siyasi fayda çıxara bilmədilər. bizim birinci nəslimiz çox dözdü. amma ikinci nəsil dözümlü olası deyil. münaqişəni dinc yolla həll etmək istəyən beynəlxalq qurumlar bunu anlamalıdır.