1. ssri-nin dağıldığı şəraitdə, müttəfiq respublikalarda özbaşınalıq hökm sürəndə 10 dekabr 1991-ci ildə dağlıq qarabağ ərazisində sadəcə ermənilərin qatıldığı qondarma referendum keçirildi və referendumdan dqmv-in azərbaycandan ayrılması və müstəqil olması qərarı çıxdı. 6 yanvar 1992-ci il tarixi isə "müstəqillik günü" olaraq qeyd edilir. müstəqilliyi separatçı abxaziya, cənubi osetiya, dnestryanı moldov respublikası tərəfindən tanınır. abş-da, almaniyada, rusiyada, ermənistanda, avstraliyada, fransada, livanda daimi nümayəndəliyi fəaliyyət göstərir.
2017'ci ilin 20 fevralında dağlıq qarabağ respublikası ərazisində keçirilən konstitusiya referendumuna əsasən *dağlıq qarabağ respublikası* adı, *artsax respublikası* adı ilə əvəz olunmuşdur.
2020-ci ilin sentyabrında başlanan dəmir yumruq əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan öz suverenliyini qondarma respublikanın ərazisində təmin etmişdir. Faktiki olaraq, qondarma respublika 2020-ci il 10 noyabr bəyanatına əsasən süqut etmişdir.