10. lynch adının yanında "strange", "qəribə" sözünü işlətmək bir modadı artıq. lynchian, lynchvari, lynchist. bütün filmləri - "dune" filmi xaric(özü də bəyənmir bu filmi) - qısa amerikan tarixi araşdırmasıdır. hər tərəfli. məsələn psixoanalizm həddən artıqdır filmlərində. blue velvet filmi. oradakı jeffrey adlı cavan oğlan. atası xəstəxanaya düşür. və artıq jeffrey üçün özünü sübut etmək vaxtı çatır. məhəllədə kəsilmiş qulaq tapır. onun haqqında polislərlə özü danışır. bir avtoritariya fiquru kimi. ciddi məsələlər. sonra artıq özünü deep river'da - dorothy'nin evində tapır. onun evinə qalxarkən, pilləkənlərdən istifadə edir. çox öyrəşmədiyimiz şəkildə adi bir pilləkən səhnəsi çox uzun görsənə bilər. amma pilləkən səhnəsinə başqa şərh də vermək olar. freud'a görə yuxulardakı pilləkənlə qalxma görüntüləri, insanın içindəki boğulmuş, basdırılmış cinsi arzunun simvoludur. və pilləkənlərlə qalxmaq da ona yaxınlaşmaq mənasındadır. jeffrey də pilləkənləri qalxarkən daha çox görüntülənir. o dorothyə çatmaq istəyir. öz heteroluğunu sübut etmək üçün. jeffrey hələ də öz cinsi şəxsiyyətini tam qavramış biri deyil. o bilmir, onu kəşf etməyib. məsələn, bir səhnədə sandyə(laura dern), jeffrey, təxminən belə söz deyir: "sən çox ağıllı qızsan". sandy də: "sən də. yəni, demək istədiyim, sən də ağıllı bir oğlansan". bu jeffreyin yumşaq tərəfinin, homoseksuallığının bir göstərgəsidir. jeffrey, qalxır dorothynin yanına. sonra orda vəziyyət elə gətirirki, frankın dorothyə qarşı, gah ata, gah da oğul kimi davrandığı sado-mazoxist bir səhnə yaranır. bu bir primal scenedir. jeffrey, sanki, ilk dəfə bunu qavrayır. frankdan danışsaq, o jeffreyinin bir mənəvi atası rolundadır. bununla yanaşı jeffreyinin cinsi dilemmasındakı, heteroluğu - sərtliyi, gerçək kişiliyi də təmsil edir. frankin digər tərəfini təmsil edən xarakter isə bendir(frankin çox nazik biri olduğunu dediyi, homo biri). o qəhbəxanadakı səhnə jeffreyinin cinsi şəxsiyyətini qavramasına, öz heteroluğunun fərqinə varmasına gətirib, çıxarır. o qəhbəxanadakı fahişələrin soyuqluğu da diqqət olunasıdır. birdə mənə çox maraqlı gələn şey bu idi: lynchin fahişələri, fellinininkilər kimi kökdürlər, lakin çox danışan deyillər.
nəticə olaraq, film oedipus kompleksində ilişib qalmış, primal scene'ni yeni təcrübə edən, ata fiqurunu yıxmağa çalışan, anksiyete problemi olan, fetişistik obyekti, elementi mavi vilvet olan biri haqqındadır. bu jeffrey və frankdir. onlar iki ayrı insan, xarakter deyillər. ikisi də eyni insanın fərqli tərəfləridir. frank jeffreydir, jeffrey də frankdir.
lap ümumi götürsək, film bir insanın, evdəki, onun öz həyatındakı avtoritar fiquru, atanı yıxmağa çalışmasından bəhs edir. və buna nail də olur. final səhnəsində görmək olar.
"dünya atalarla dolu idi - ona görə də bədbəxtliklə dolu idi" - aldous huxley

əlavə: film necə başlamışdısa, o formada da bitir. eyni səhnələrlə. əl yelləyən bir yanğınsöndürən işçisi ilə. bu isə heçbir şeyin dəyişmədiyini, heçbir şeyin baş vermədiyini düşünməyə, əsas verir. sonda kameranın jeffreyin qulağından çıxması bunların bir yuxu olması ehtimalını da düşündürür. bunları oxuyarkən, bobby vinton dinləyə bilərdiz. eybi yoxdur. indi isə roy orbisondan bir "in dreams" ola bilər.

umbay olunan bir hesabımla yazdıqlarımnan. itib batmışdı