1. ədalət tahirzadə və oğuztoğrul tahirli’nin yazdığı kitapdır. kitabın adından da göründüğü kimi 1918-1920 illərində azərbaycan cümhuriyyətinin, xaricə (fransa, almaniya, türkiye, rusya və ukraynaya) dövlət təqaüdü ilə göndərdiği tələbələr haqqındadır. bu tələbələr 102 nəfərdir ki, bunların 100 dövlət hesabına, 2 si isə öz hesablarına gediblər, amma bu iki nəfərində bütün sənədləri və yol xərcləri dövlət tərəfindən qarşılanıb.
kitab, bir iki ilin deyil, tam 10-11 ildə edilən araşdırmaların bəhrəsidir. hər şey sənədlərlə ispatlanıb və arxivdən toplanıb.
qərbi avropa’ya və türkiyəyə gedən 89 tələbə olub ki, bunlardan 62 sı azərbaycana dönüb və onların da 41-i repressiyaya məruz qalıb, 6 nəfər de bir neçə ildən sonra kommunist rejiminin zülmünə dözməyərək ölkəni tərk etməyə və ömrünü mühacirətdə keçirməyə məcbur olub.
almaniyada universitet’de oxuduğu zamanları bəhram abdinov’un məşhur alim albert eynşteyn'in tələbəsi olması, cümhuriyyət qurulduqdan sonra türkiyə’dən gələn müəllimlərdən və türk vətəndaşı (osmanlı) olan bosnalızadə məhəmmədraşid mustafa oğlu azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edərək bu təqaüddən yararlanan (paris universitetində huquq ) tələbələrimizin də olması, maraqlı hadisələrdəndir.