3. haqqında az. dilində elmi maqalə yazılan sahə. əslində daha geniş sahəni əhatə edib ama nəysə. xüsusən də @nabifur kimi yazarların oxumasını onlara tövsiyə edirəm.

--spoiler--

[...]Bu qrupda ən müxtəlif intellektual akrobatika nümunələri tapmaq olar, məsələn, din ilə təkamül nəzəriyyəsini kombinasiya edənlər, mistikanı riyaziyyata tətbiq etmək istəyənlər, buddizmi türkçülüyə, biologiyanı tarixə tətbiq edənlər, mələklərin uçma sürətini ölçənlər, postinsan axtarışında olanlar, pirlərin enerjisini hesablayanlar, futuroloqlar, süni intellektin milli versiyasını axtaranlar və s. və i.a. Çox ciddi olanları da var, nisbətən az ciddi olanları da. Amma “fikir kollektivi”ndə müəyyən yerləri var, səsləri eşidilir. Həm sovet nəsli akademiklərinə, həm “qərbçi”lərə iradları rasionalizmin “köləsi” adlandırırlar. Müvafiq də ünsiyyət formaları var: “diskussiya” yerinə “söhbət”, “arqument” yerinə “kəlam” və s. Nəticədə bu meyarlara uyğun davranışlar yayılır və normallaşmağa başlayır, “fikir kollektivi”nin detallarına çevrilir.

--spoiler--

https://bakuresearchinstitute.org/az/intellektual-ənənə-rasionalliq-azadliq/