2. Fəlsəfə və elmin əsas müzakirə obyektlərindən biridir. Materializmə görə materiya bizim şüurumuzdan müstəqildir, insandan kənarda və kortəbii şəkildə yaranıb mövcud olur, idealizmin iddiasının əksinə olaraq şüurumuz materiyanın məhsuludur və fikirlərimiz materiyanın inikası əsasında meydana gəlir. Lakin insan şüuru mükəmməl olmadığı üçün inikaslar (fikirlər, ideologiyalar və s.) qüsurlu, natamam və yanlış formada əmələ gəlir, əgər şüur özünü inkişaf etdirsə materiya daha dolğun və doğru bir formada duyğular vasitəsilə şüurda öz əksini tapır və insanlıq mütləq həqiqətə yaxınlaşır.