2. Təməl fərqlərdən birini göstərən bir hadisə. Bunu görəndə dədəmə sual verdim ki, dədə, bağdan qovsalar, yandırıb gedərsən? (Neçə ildi öz əli ilə əkib becərir, təmir edir, abadlaşdırır). Duruxdu ki, o nə sualdı da, evimdi, əziyyət çəkmişəm niyə yandırım. Məncə ordan köçkün düşən azərbaycanlılar da "evimizdi, əziyyətimizdi yəqin tezliklə qayıdacağıq, açarlayaq gedək" deyiblər. Açarlarını hələ də saxlayanlar görmüşəm. Digər tərəfdə isə Şah Abbas beynində qalmış camaat var (ya mənimsən, ya qara torpağın siyasəti, bunu Suvorov da işlədib), unitaz sökür, ev yandırır... Sanki bizim ona ehtiyacımız var, sanki biz onun tikdiyi evə möhtacıq. Amma neçə azərbaycanlıdan soruşdum, biri də "evimi yandıraram, yada qalmasın" demədi. "xəstəsən sən? evimdi e o mənim" dedi.

Yanan evlərə baxıb sevinmirəm, üzülürəm. Amma ermənilərə yox. Azərbaycanlılara. Onların evdən önəmli əşya götürməyə belə vaxtı olmadı. Heç kim onlara vaxt vermədi. Maşınları olmadı, kamazda, at belində, piyada gəldilər. Heç kim yol açmadı. Dağ yolları ilə gəldilər. Yollarda öldülər. Hallarına yanan olmadı. illərlə bu ədalətsizliyi gördülər, səslərini yetirə bilmədilər. Onlar qaçanda heç kim onlar barədə dörd tərəfə car çəkmədi.
Buna görə 28 il həm özlərini əzdilər, həm də ürəkləri nifrət bağladı. Necə bağlamasın axı? Sizi evdən qovan qaçqınlara necə nifrət edirsiniz? Onlar niyə ermənilərə nifrət etməsinlər bəs, bu normal insan emosiyalarıdı. Öhdəsindən gəlmək lazımdı ki zəhərləməsin adamı, amma çox çətindi bunu etmək, çox. Bir gedin araşdırın, bunun hətta terapiyası da var, bir kursda da düzəlmir, uzun bir işdir.

Ha bu arada. üstünə gəlib bu soxasoxda yenə azərbaycanlıları səhv çıxaran adamları görəndə lap nifrətlə dolurlar, çünki erməni lap alnımıza güllə sıxsa, həyəcan təbili çalınmaz, amma azərbaycanlı bir söz deyən kimi "götəşləəər, insanların kədərinə sevinirləəəər". Deməli erməni olub camaata divan tutmaq olar, amma azərbaycanlı olub ədalətsizlik nəticəsində ürəyin nifrət bağlayanda avtomatik azik və göt çıxırsan.