1. insanın və ya digər canlıların - bioloji varlıqların cinsi orqanlarından məhrum olduğu proses; xədim etmə.
proses cərrahi, kimyəvi və başqa üsullarla aparılır. tarix boyu əsasən kişilərə tətbiq olunmuş bu proses toxumluqdan sintez olunan testosteron, androstendion, androsteron kimi əsas hormonların istehsalının, "kişilik" qabiliyyətinin azalmasına səbəb olur.

insanlarda axtalanma quldarlıq dövründə meydana çıxmışdır. quldarlar işçi qulları axtalayırdılar ki, işçilikdə performansları daha da artsın, daha dözümlü olsun və daha çox qazanc gətirsin. elə buna görə də həmin vaxtlarda quldarların nüfuzu onların axta qullarının sayı ilə ölçülürdü.
qullardan əlavə bu metoddan atı, qatırı, öküzü - təsərrüfatda istifadə edilən heyvanları da daha dözümlü və itaətkar etmək üçün istifadə edirdilər. axtalanmış erkək bioloji varlığın cinsi aktivliyi ölür və beləliklə bütün gücünü işinə sərf edirdi.
axtalama orta əsrlərdə cəza metodu kimi istifadə olunmağa başladı. bu cəza daha çox şərqdə geniş yayılmış və hökmdarların qəzəbinə tuş gələn adamlara tətbiq olunurmuş.

tarix boyu axtalanmış məhşurlar arasında thomas h. corbett də var. hansı ki, amerikanın 16-cı prezidenti abraham lincolnu öldürən john Wilkes Boothu öldürmüş union army əsgəri idi.