2. əxlaqla realizmin toqquşduğu məsələdir.

suriyalı miqrantları götürək məsəlçün. müharibədən qaçan, canını qurtarmağa çalışan insanları ölkənə qəbul etmək əlbəttə ki, vicdanlı davranışdır. ancaq realist yanaşsan, o əhali illərlə müharibə olan bir dövlətin tərkibində yaşayıb. 10 ildir (bəlkə ondan da əvvəl) sosial, iqtisadi və təhsil problemləri yaşayıb. böyük ehtimalla təhsilsiz, sənin dilini bilməyən kütlədir. ölkəndə elmtutumlu sahələrdə iş tapa bilməyəcək, kommunikasiya probleminə görə əmək tutumlu sahələrdə də işləyə bilməyəcək. bombanın altından qaçıb gələn adam çox da əxlaqi dəyərlərə fikir vermədiyi üçün qruplaşmalar yaranacaq, necə bacarırlarsa elə həyatda qalmağa çalışacaqlar. oğurluq, qaçaqçılıq çoxalacaq. iqtisadiyyatın buna imkan verirsə bu kütləni bir neçə il öz hesabına saxlayıb, təhsil verib, öz cəmiyyətinə adaptasiya edə bilərsən bəlkə ancaq o da saylarından aslıdı.

nəticə etibarı ilə yem vermək istədiyin itin əlini qapması kimi bir şey alınır. ürəyin ağrayır deyə qaytarıb küçəyə ata bilmirsən, saxlayırsan sənə ziyan vurur.