8. 1876'da diyarbakır'da anadan olmuş müftüzadələr olaraq bilinən bir görkəmli və tanınmış ailənin ikinci oğludur. Türkiyəyə pozitif sosiologiyasını və türkçülüyü gətirən şəxsdir. Beynində güllə ilə yaşamağına səbəb olan yorginin fəlsəfi görüşləri olub. Güllənin ən böyük təsiri isə danışmasında görülüb. Diyarbakır türkçəsinin, azərbaycan türkçəsinin bir qolu olduğunu düşünürdü. Ziya gökalp inqlaba qarşı idi. Ona görə türklər, hürriyəti və bağımsızlığı sevdikləri üçün heç vaxt komunist ola bilməzlər. Mustafa kemal atatürk'ün onunla bağlı söylədiyi məşhur cümləsi də var. Hislerimin babası namık kemal, düşüncelerimin babası ziya gökalptir. Ziya gökalp, istanbula gəldiktən sonra durkheim əsərlərini tamamilə mənimsəyir, hətta "türk əxlaqı" adlı əsərində bəzi terminlərinə toxunur. Sosial bilinç, evlilik, əxlaqi davranış kimi davranışları və qavramları durkheim'dan mənimsədiyini düşünürəm ( çünki durkheim'ın "əxlaq təhsili" adlı kitabında əxlaqi davranışlar və sosial bilinc haqqında yazdığı çox şey var).
Gökalp, sosial birləşmə və toplanma'nın fərqli şeylər olduğunu irəli sürüb. Fərq isə, toplanmağın fərdləri özünü bəyənmişliyə qədər aparması, sosial birləşmədə isə belə şeyin olmamasıdır. Sonda, sosiologiyaya çox böyük qatqı verən Ziya gökalp'in bir cümləsini yazıb, o dönəmdəki türk cəmiyyətinin problemini bugün azərbaycan cəmiyyətində (sadəcə düşünürlər hissəsi) gördüyümüzü deyə bilərəm.
" bir filosofumuz, bir əxlaqçımız, bir sosioloqumuz yoxdur. Başqa uluslarda bunlar çox olduğu üçün, bizim indi yaşadığımız cəmiyyət problemlərini, onlar vaxtı ilə yaşayıb, həll edib və normal hala dönüblər. Çünki onlar sarsılmaqda olan radikal dindarlığın yerini boş buraxmayıblar və onun yerinə sosial əxlaq gətiriblər" (burada belə, durkheim'a göndərmə edir adam).
Ziya gökalp, diyarbakır millət vəkili seçildiktən bir il sonra (1924) həyata gözlərini yumub.