4. - biz namusluyuq. bi dənə biz namusluyuq. yerdə qalan avropasıdı amerikasıdı hamsı peysərdi. bi dənə biziy ki dünyaya namus ixrac eliyiriy. qadınlar da hamsı namussuz şeylərdi. əgər biz onları nəzarətdə saxlamasağ bütün cəmiyəti pozacağlar. bizə görə cəmiyyət namuslu qalır. niyə bunu edirik, bbunu kankret açığlıya bilmərik. ama ki namusçun edirik də qaqaş. namus niyə var desən, nəbilim qaqaş belə görmüşüy də böyüylərimizdən ona görə. pis şey olsaydı eləməzdilər ki. həmişə nəshitlərində namusuvuzu qeyrətivizi qoruyun deyiblər ona görə. biz də qoruyuruğ. hansımız necə bacarırığ elədə qoruyuruğ. kimimiz döyməklə kimimiz qorxudmaqla, evdən bayıra çıxmağını qadağa eləməylə, telefona qadağa qoymağla. peysərlik baş alıb gedire qaqaş. boşanan gedir qəhiliy eliyir. elə bununçun boşanırlar da onsuzda. gedib rahat paylasınlar deyə. tək qadın necə yaşıyabiləre ərsiz. ərsiz arvad yüyənsiz at deyiblər qaqaş. ona görə mütləq əri olmalıdı. özdə ki əri döyüb boşanır nədiye. belədə ki, yaxşı at özünə qamçı vurdurmaz. evə gec gələndə belə olacağ da. allah bilir o iş yerində kişilərnən nə qədər söhbət eliyir. gedib evdə əriynən vaxt keçirmir, uşağlara baxmır gedir orda burda kişilərnən oynaşır. buna görə öldürürlər də qaqaş. bunlara görə neçə neçə qyrətli oğlanlar içəridə çürüyür. neynəsin? öldürməsin? ömrü boyu bu dərdnən yaşasın? bəs camaat nə deyər? demız ki sən yaxşı kişi deyilsən bir dənə arvadın da yüyənin əlində saxlaya bilmirsən? deməz? adam içinə çıxa bilməzsəne qaqaş, sən nə danışırsan ala? indi nolsun ki mən arada qulyankaya gedirəm? mən kişiyəm. arada ürəyim istiyə bilər. hər gün eyni yeməyi yeməy olmaz axı. başa düşməlidi məni. uşağa da baxmalıdı. hamı imkansızdı. çoxunnan yaxşıyam hələ nolusn ki imkansızam? mənim uşağ eləəməyə haqqım yoxdu? hamıda necə məndə də elə. uşağdı da. bizi necə böyüdüblər? belədə ki, atası var anası var. köməy eləsinlər də qızlarının ailəsinə. arada pul zad versinlər. öz qızlarıdı da. sora da deməsinlər ki qız boşandı. biz də qız vermişiy də qaqa, elə qohuma verdiy getdi. özüdə deyəsən istiyəni var idi. pox yiyir ala, adımıza söz çıxaracağ bu yaşdan sora? verdiy getdi əşi. boşanma zad söbəti də ola bilməz. onsuzda bizlərdə getdi qayıtdı yoxdu. ancağ kəfəni çıxar, başqa cür mümkün deyil. deməzlər ki buna bax necə qız böyüdüblərsə ər evi də buna dözəmmiyib boşuyub?
- özünüzü ifadə etdiyiniz üçün çoxsağolun. biz qərara gəldik ki siz bizim cəmiyyətə uyğun deyilsiz. lakin uyğunlaşmaq üçün ya qısamüddətli bir sosial təhsil- tərbiyə prosesindən keçəcəksiz. istəməsəz isə bu cəmiyyətdən kənarda qalacaqsız. və beləcə sadəcə özünüzə aid bir yaşamınız olacaq,
- necə yəni qaqaş? mən indi təkəm?
- hə. bu cür fikirləşən sizdən başqa heçkim yoxdur.
- yaxşı bəs onda mən təkəmsə, necə yəni? bəs namus qeyrət?
- bu anlyaışlar artıq sizin başa düşdüyünüz şeyləri ifadə etmir. tamam başqadır hərşey. sizin düşündüyünüzdən xeyli başqadır. ya əqidənizi dəyişəcəksiz ya da kənarda qalacaqsız.
- qaqaş bilirsən nəvar? həyatda hərşey olur. biz böyüylərimizdən belə görmüşüy. ama böyüylərimiz də yoxdu bu dəyqə. belədə ki kim nə deyə biləre? necə istiyirəm elə də yaşıyıram. bu təzə cəmiyyətdə bizim kənddən kimsə var?
-bəli var. 10-15 nəfər var ki, onlar bu cəmiyyətə daxil ola bilib.digərləri də sosial tərbiyyə ilə aramıza qatılacağlar.
- cavidgil də ordadı?
- hə onlar da burdadı.
- qaqaş onda məni də al o tərbiyə məktebinə. qoy məə də dəgişsinlər. bələ də ki bu da olsun təzə mentalitet. neyniyəy? nə diyirlər gərəy onu da eliyəsən...