13. 1717-ci ildə qazaz mahalının qıraq salahlı kəndində anadan olmuşdur.əsl adı pənah idi. O dövrün savadlı insanlarına molla deyildiyi üçün, elə o dövrdən də adı molla pənah olaraq qalıb,vaqif isə "hər şeyi bilən" mənasında özünə seçdiyi təxəllüsdür.

qazaxlı olsa da, şuşa da yaşamış, 1763-1806-ci illərdə qarabağ xana olmuş ibrahimxəlil xan tərəfindən eşikağası (xarici işlər üzrə vəzir) seçilmişdir.

dövrümüzə əlyazma olaraq heç bir şeir, qəzəli gəlib çatmamışdır.

molla pənah vaqif ancaq lirik növdə həm xalq, hən klassik üslubda şeirlər yazmışdır. vaqif dövrünün realizm yaradıcısı hesab edilir.təsadüfi deyil ki, yeni dövr azərbaycan ədəbiyyatının digər dövrlərdən səciyyəvi xüsusiyyəti elə realizm və xəliqliyin olmasıdır.

yaradıcılığında əhəmiyyətli yeri qoşmaları tutur.

həyatının son günlərində ictimai motivli əsərlər yazmışdır. "Bax" rədifli qəzəli, "görmədim" müxəmməsi bu qəbildən olan əsərləridir.

sevgiylə bağlı əsərlərində xəlqilik və realizm son dərəcə güclü hiss edilir :

üz yanında tökülübdür tel nazik,
Sinə meydan, zülf pərişan, bel nazik,
Ağız nazik, dodaq nazik, dil nazik,
Ağ əllərin əlvan hənandan, pəri!


1797-ci ildə məhəmməd bəy cavanşirin qarabağa hücumu nəticəsində öldürülmüşdür.