13. Andropov və çernenkodan belə daha uğursuz bir siyasətə malik olduğunu qeyd etməklə bərabər, bütün səhvləri bu şəxsin boynuna yıxmaq da düzgün deyil. Subyektiv səhvlərini brejnev dövründə formalaşdırılmış siyasəti davam etdirməməsi, politbüro və kgb-nin öndə gələn şəxslərinin istefaya göndərilməsi, çoxpartiyalı sistemə keçid və yeltsininin ordu üzərindəki nüfuzuna əngəl olunmaması və s. kimi göstərmək olar ki, bu səhvlərdə bütün ssri-nin sonunu gətirdi. Subyektiv olmayan bəzi nüanslarda var, avropanın dəstəyi ilə şərqi və mərkəzi dövlətlərində anti-kommunizm hərəkatının başlaması ilə bu dövlətlərdə iqtisadi formasiyaların dəyişməsi iqtisadi cəhətdən 80-ci illərdə ssri-nin çöküşünə səbəb olmuşdu. Mənə görə 70-ci illərdə kubanın meydanda tənha buraxılması da böyük səhv idi, amma təbii ki, qorbaçovun yox. Ümumilikdə tarixdə bu cür imperiyaların çöküşünə 2 faktor səbəb olur: qonşuların təşviqi ilə milliyətçi hərəkatlar və iqtisadi problemlər ki, ssri-nin son illərində bu faktorların hər ikisi yetəri qədər mövcud idi...