12. ssri-nin sinfi xarakterinin "bürokratik dövlət kapitalizmi" yoxsa "degenerasiya olmuş işçi dövləti" olduğu.
əslində həm mənim üçün, həm də hər hansı bir inqilabçı partiya vəya təşkilat üçün bu ikinci dərəcəli bir mövzudur və belə də olmalıdır. amma həm türkiyədəki, həm də azərbaycandakı digər trotskistlərlə müzakirə edəndə bu mövzu üzərində ilişib qalırıq.

trotskist hərəkatda ssri-nin sinfi xarakterinə dair əsasən 3 mövqe var:
1) tony cliffin konsepsiyalaşdırdığı "bürokratik dövlət kapitalizmi" tezisi
2) trotskinin özünün və daha sonra əsasən ernest mandelin öncülük etdiyi "degenerasiya olmuş işçi dövləti" tezisi
3) əsasən james burnham və bruno rizzinin konsepsiyalaştırdığı "bürokratik kollektivizm" tezisi

mən tony cliffin "bürokratik dövlət kapitalizmi" nəzəriyyəsinə daha yaxın hiss edirəm özümü. istər ssri-də işçilərin bütün hüquqlarının tapdalanması, dövlətin əriyib getməkdə olan "proleteriat diktaturası"ndan daha fərqli bir struktur olması vəsairə kimi faktorlar tony cliffin daha haqlı olduğunu göstərir məncə.

amma, bürokratiyanın "kast" yoxsa "sinif" olması məsələsini hələ tam zehnimdə tam həll edəbilmiş deyiləm.

mövzuyla maraqlananlar üçün, ernest mandel- chris harman: Marxists Against Stalinism kitabını tövsiyyə edərəm.