4. emil cioran. ispaniya haqqında;

hər bir xalq ilahi sifətləri özünəməxsus şəkildə dərk edir, ispaniyanın şiddəti isə yenə də təkdir; dünyanın qalan hissəsi tərəfindən mənimsənilsə, tanrı tükənər, əlindəkiləri itirər və özündən məhrum qalardı. tanrının öz ölkələrində ateizmi yayma səbəbi özünün yox olmasının qarşısını almaqdır - özünü müdafiə etmək üçün. ilham verdiyi alovdan qorxaraq öz övladlarına qarşı, onu alçaldan çıxışlara qarşı reaksiya göstərir; onların sevgi gücünü ve hakimiyyətini sarsıdar; sadəcə inancsızlıq onu toxunulmaz tutar; onu aşındıran, şübhələr deyil imandır. Yüz illər boyu kilsə onun etibarını bayağılaşdıraraq və onu əlçatan qılaraq ilahiyat sayəsində müəmmasız bir ölüm, şərh edilmiş və aydınlatılmış ölüm əzabı hazırlayar ona; dulardan boğaza yığar da, açıqlamalardan necə boğaza yığmasın? ispaniyadan, rusiyadan çəkindiyi kimi çəkinər və ehtiyat edər: orada ateistlərin sayını çoxaldar. Heç olmasa onların hücumları hər şeyə qadirlik illuziyasını saxlayar özündə: ən azından bu keyfiyyətlətini qorumuş olur. Bəs iman gətirənlər necə olacaq! Dostoyevski, El Greco: daha şiddətli düşmənləri olubmu heç? Necə ola bilərdi ki, o, Bodleri Jean de La Crioxdan üstün tutmasın? Tanrı onu görənlərdən və onu görməyə çalışanlardan çəkinir.

Hər müqəddəslik az və ya çox ispandır. Tanrı tək gözlü bir əjdəha olsa idi, ispaniya onun gözü olardı.