2. ingiliscə adıyla Auto-Brewery Syndrome (ABS), bədənin həddən artıq spirt hazırlamasıyla özünü göstərən çox nadir bir xəstəlikdir. Sağlam insan bədəni normal halda da spirt (etil spirti) istehsal edir. Bu spirtin miqdarı o qədər azdır ki, spirt heç nəyə birbaşa təsir göstərə bilmir. Spirt xüsusilə bağırsaqlarda istehsal olunur. Orqanizmə qəbul edilmiş karbohidratlar, o cümlədən fruktoza kimi şəkərlər orqanizmimizdə yaşayan faydalı göbələk və bakteriyalar tərəfindən parçalanır və reaksiya sonunda spirt c2h5(oh) alınır.



Bu spirtin nə işə yaradığı barədə müxtəlif fikirlər var:
1. qaraciyər bu spirti enerjiyə çevirə bilər.
2. etil spirtinin zərərli mikrobların böyüməsinin qarşısını ala biləcəyi düşünülür.
3. bədəndə ph tarazlığının qorunmasında iştirak edə biləcəyi düşünülür.
Yuxarıda sadalananlar hələ ki tam olaraq təsdiqini tapmış fikirlər deyil.
Bədəndə spirt hazırlanmasına normal dedik, zərərsiz dedik. Bəs ifrat dərəcədə istehsal olunan spirtin səbəb olduğu "spirt zavodu sindromu" özünü hansı əlamətlərlə göstərir?
1. Xəstələr sanki sərxoşdur. Hətta "sanki" sözünü də ataq bir kənara xəstələr bildiyimiz sərxoşdur. Halbuki bu insanlar hər hansı spirtli içki qəbul etməyiblər.
2. Başgicəllənmə, yerimənin yöndəmsiz olması. Sərxoşluğa çox bənzər şəkildə olur bunlar.
3. Yaddaşın itməsi, konfuziya (çaşqınlıq), danışıqlarının anlaşılmaz, xüsusilə pəltək olması.
4. Bulanıq görmə, donuq baxışlar.
5. Nəfəsdən alkoqol iyi gəlməsi.
5. Qarında şişkinlik, bulantı, qusma, ishal da istisna hallar deyil.
Bu əlamətlər xəstənin yüksək karbohidratlı yeməklər yeməsindən sonra şiddətli şəkildə ortaya çıxa bilər. Adətən bu qidaların qəbulundan bir neçə saat sonra ortaya çıxırlar.


Təəssüf ki, xəstəliyin gerçək alkoqol qəbulundan ayrılması üçün xüsusi testlər yoxdur. Həkimlər anamnez toplayır və müşahidə edərək nəticə çıxarır. Xüsusilə son 24-48 saat ərzində qəbul edilən qidalar, dərmanlar nəzərə alınır. Əgər xəstə bu müddət ərzində alkoqol qəbul etməyibsə və aparılan testlərdə alkoqol yüksək çıxmışsa abs olma ehtimalı ağla gəlir.
Dəqiq diaqnoz üçün xəstə ac oıduqda 100-200 qram qlükoza verilir və təkrar-təkrar, aralıqlarla qanda alkaqol miqdarı ölçülür. Əgər şəkər qəbuluyla qanda spirt artmışsa dəqiq diaqnoz qoyulur.


indi isə xəstəliyin səbəblərinə nəzər salaq. Aysberqin suyun üstündə qalan hissəsindən başlayaraq dərinə doğru enək. Ən üst hissədə bizi iki şirin mi şirin göbələk qarşılayır: Saccharomyces cerevisiae və Candida. Bu günah keçilərimiz yuxarıdakı reaksiyanı aparıb şəkərdən spirt düzəldən, əslində faydalı olan, və daim orqanizmimizdə yaşayan göbələklərdir. Amma necə olursa bu göbələklərin sayı həddən artıq çoxalır. Bu da spirt hazırlanmasını artırır. Yəni bədənimiz artıq spirt zavoduna çevrilir.
indi isə aysberqin alt hissələrinə doğru enək. Qarşımıza yüksək karbohidratlı qidalar çıxır. Xəstələr çox şəkərli, karbohidratlı gidalar qəbul edirsə abs riski də artmış olur.
indi isə nisbətən qaranlıq hissədəyik. Qarşımızda uzun müddətli antibiotik vasitələr var. Hansı ki bunlar bağırsaq mikroflorasını korlayır, üstdəki günah keçisi olan göbələklərin artımına səbəb olur. Bunlarla yanaşı qısa bağırsaq sindromu, şəkərli diabet, qaraciyər xəstəlikləri, piylənmə kimi pozuntular da abs riskini artırır.
Aysberqin ən qaranlıq hissəsinə gəldik, çatdıq. Qarşımıza bizə heç yad olmayan bir amil çıxır: genetika. Bəzi insanların bədəni alkoqolu parçalamaqda və kənarlaşdırmaqda çətinlik çəkir. Bu, genetika səbəbiylə baş verir amma ətraf mühit amilləri də bu genetik qığılcımları oda çevirir.

Çox nadir görüldüyü üçün təəssüf ki, statistik məlumatlar verə bilməyəcəyəm sizə. Lakin tədqiqatçılar bu sinromun nadir yox, diaqnozunun az qoyulduğunu, bu xəstələrin diqqətdən kənar qaldığı üçün statistik məlumatımız olmadığını düşünür.Qadınlarda da, kişilərdə də görülə bilən bir sindromdur. Uşaqdan boyüyə hər kəsdə görülə bilər. Hətta ilk diaqnoz 5 yaşlı uşağa 1948-ci ildə qoyulmuşdur.

Müalicəsinə gəldikdə, əvvəla pəhrizdən başlanır. Xəstənin karbohidrat qəbulu minimuma endirilir. Bunun əvəzinə bol proteinli, zülallı qidalar məsləhət görülür. Gün ərzində tez-tez amma az-az qida qəbulu, bol maye qəbulu məsləhət görülür.
Bunlarla paralel dərman müalicəsi də aparılır. Ən çox fluconezole istifadə edilir. Yüngüldürsə və ya xəstə hamilədirsə nystatin adlı dərmandan istifadə edilir. Daha müqavimətli və kompleks xəstələrdə micafungin və ya itraconazole istifadə edilir.

Abs xəstələri bir çox sosial mühitlərdə səhv başa düşüldükləri üçün başları bəlaya girə bilir. Bəzən insanlar onların alkaş olduğunu düşünüb yarğılaya bilir. Daha da pisi hüquqi aspektdən belə bir çox hallarda alkaqollu olmadıqlarına inandıra bilmirlər heç kəsi. Bu da belə bir baş bəlası xəstəlikdir.