2. "Qızıl Milyard" nəzəriyyəsi (rus. Золотой миллиард, ing. Golden Billion) postsovet məkanında, xüsusilə Rusiyada geniş yayılmış bir konspirasiya (qəsd) nəzəriyyəsidir. Əsas iddiaları və xüsusiyyətləri belədir:

Əsas iddia:

Dünyanın "qızıl milyard" (təxminən 1 milyard) əhalisi - əsasən Qərb ölkələri (ABŞ, Kanada, Avropa ittifaqı, Avstraliya, Yaponiya) vəhşi kapitalizm və qlobalizasiya yolu ilə bütün dünyanın resurslarını ələ keçirib, öz rifah səviyyələrini qorumaq üçün digər ölkələri (xüsusilə keçmiş SSRi, Rusiya, üçüncü dünya ölkələri) qəsdən kasıb saxlayır və istismar edir.

SSRi-nin dağılması qəsdən təşkil edilmişdir ki, onun sərvətləri Qərb tərəfindən ələ keçirilsin və rus xalqı zəiflədirilsin.

Tarixi Köklər:

1990-cı illərin əvvəllərində Rusiyada meydana çıxdı. SSRi-nin dağılmasından sonrakı iqtisadi çöküntü, sosial çətinliklər və milli məğlubiyyət psixologiyası bu nəzəriyyənin yaranması üçün münbit toraq oldu.

Maksim Kalashnikov (Vladimir Kucherenko) kimi müəlliflərin kitabları ("Kəllələri kəsmək" və s.) və bir sıra milliyyətçi, antiamerikan, antisemit nəşrlər tərəfindən populyarlaşdırıldı.

Antisemit motivlər də tez-tez üzə çıxır - bəzi versiyalarda "qızıl milyard"ı idarə edən qüvvə kimi "beynəlxalq yəhudi kapitalı" və ya "sionistlər" göstərilir.

Nəzəriyyənin "Sübut"ları (iddia Olunan):

Qərbin Rusiyanın təbii sərvətlərini (neft, qaz, metallar) ucuz qiymətə alması.

Rusiyada demoqrafik böhran (əhali azalması) - bəzən bunu Qərbin "gizli müharibəsi"nə (bioloji silahlar, spirtin yayılması, qızdırıcı ailə dəyərlərinin məhv edilməsi) aid edirlər.

Qərblərin elmə, texnologiyaya və maliyyə resurslarına nəzarəti.

Elmi və Məntiqi Tənqid:

Elmi əsas yoxdur: Dünya iqtisadiyyatının və siyasətinin bu qədər vahid və gizli şəkildə idarə edilməsi mümkün deyil. Qərb ölkələri də öz aralarında rəqabət edir.

Sadələşdirmə: Mürəkkəb qlobal problemləri (bərabərsizlik, iqtisadi asılılıq, tarixi irs) vahid və qəsdkar bir "şeytan planı" ilə izah etmək həddindən artıq sadələşdirmədir.

Demoqrafik uyğunsuzluq: iddia edilən demoqrafik itkilər (məsələn, bəzi ifadələrdə 500,000 rusun illik "qətlə yetirildiyi") rəsmi statistikalar və demoqrafiya elmi ilə ziddiyyət təşkil edir. Ölüm səbəbləri (spirt, xəstəliklər, qəzalar) sosial-iqtisadi çətinliklərlə bağlıdır, gizli müharibə ilə deyil.

ideoloji alət: Rusiya rəhbərliyi və dövlət KiV-ləri tərəfindən xarici düşmən imicini yaratmaq, ölkə daxilindəki problemlərin (korrupsiya, inzibati qüsurlar) günahını xaricə yükləmək və milli birlik yaratmaq üçün istifadə edilir.

Təhlükələri:
Millətçilik və ksenofobiyanı alovlandırır: Qərbə, ABŞ-yə, bəzən yəhudilərə qarşı nifrəti təşviq edir.

Tənqidi düşüncəni boğur: insanları problemlərin həqiqi səbəblərini təhlil etmək əvəzinə, asan "günahkar" axtarışına yönəldir.

Qlobal əməkdaşlığa mane olur: Ölkələrin qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq etməsinə maneçilik törədir.

Nəticə:
"Qızıl Milyard" nəzəriyyəsi elmi deyil, ideoloji və siyasi bir konstruktdir. O, postsovet məkanında yaranan sosial-iqtisadi çətinliklərin, milli mənliyin sarsılmasının və informasiya müharibəsinin məhsuludur. Real qlobal bərabərsizliklərin və iqtisadi asılılıqların mürəkkəb təbiətini izah etmək üçün qeyri-elmi, konspirativ bir şablon təqdim edir. Tənqidi düşüncə və elmi metodlar belə nəzəriyyələri təkzib etmək üçün əsas vasitələrdir.