68. dil səviyyənizi təsdiq edən beş yüz manatlıq sertifikat. bu imtahanı gözümdə çox böyütmüşdüm, bu ilin martında uğurla keçmiş biri olaraq təcrübə və təəssüratlarımı bölüşəcəm. mənim total balım 7.5 idi. ayrı-ayrılıqda listening - 8.5, reading - 8.0, speaking - 7.5, writing - 6.5 oldu.

ilk olaraq, b1 səviyyəsi ilə başlayırsınızsa çox çətin, b2 səviyyəsi üçün isə nisbətən rahat gələcək. academic imtahan üzrə danışırıqsa, əsasən, elmi məqalələr üzrə olduğundan, söz bazanızı "advanced" sözlərlə zənginləşdirməlisiniz. bunun üçün google'da yazırsınız: academic word list. bu sözləri öyrənin; həm reading, həm də writing sectionlarda köməyinizə çatacaq.

listening: bu section sadəcə olaraq, güclü diqqət istəyir (bax: adhd) ona görə də, listening işləyən zaman iki metod yoxlamağı məsləhət görürəm. birincisi, tamamilə sakit, heç kəsin sizi narahat etməyəcəyi yerlərdə praktika edin. çalışın, recordingə imtahandakı kimi bir dəfə qulaq asın, geriyə qaytarıb özünüzü aldatmayın. ümumiyyətlə, özünüzə qarşı dürüst olub zəifliklərinizin fərqində olun ki, imtahanda ağlamayasınız. sırf listening işləyəndə diqqətim o qədər dağılırdı ki, 40 sualdan 20 neçəsə düz yazdığım olurdu, yenə də ruhdan düşməməyə çalışırdım. nəticədə, ən yüksək balım da məhz bu sectiondan gəldi. ikinci olaraq isə bu dəfə daha səs-küylü yerlərdə listening işləyin. beyninizi iki vəziyyətə də alışdırın, çünki imtahan zamanı kənardan gələn səslər sizi narahat etsə də, fikriniz dağılmamalıdır. bu arada, bəzən tam sakitlik də fikri yayındıra bilir, insandan insana dəyişən bir şeydir. yaxşı olar ki, hər iki vəziyyətə adaptasiya olmağa çalışıb uyğunlaşasınız. praktika üçün cambridge işləmək kifayət eləmir, gərək öz listening skilləriniz də yaxşı olsun. ən çox kinoya baxmağın xeyrini gördüyümü deyə bilərəm, çünki kinolarda həm dialoq, həm monoloq, hər cür aksent, bir sözlə listening sectionunda mövcud olan bütün tələbatlar ödənir. listening sectionları readingdə olduğu kimi asandan çətinə doğru gedir. hamının gözünü açıq tipli suallar olduğu üçün 4-cü hissə qorxudur, amma mənə görə 3-cü daha çətin idi. Dörddəki sözlər asan olur və mühazirəni dinlədikcə tappatap yazırsınız, üçdə isə variantdakı bütün sözlər səsləndirir deyə çaş-baş qalırsan ki, indi hansını götürüm mən. qısacası, diqqətli olun.

reading: ən çox gözümü qorxudan, amma ən yaxşı nəticə aldığım section idi. ən çox cambridge kitablarını işlədim, amma işlədikcə ən çox səhvə yol verdiyim tapşırıq tiplərini araşdırıb onlara xüsusi diqqət göstərdim. həmçinin, oxuduğunuz məqalələrdəki (testlərdəki mətnlərin çoxu məqalələrdən götürülüb) sözləri mütləq qeyd edib öyrənin. xeyrini görəcəksiniz. test etməkdən sıxılanda özünüz də açıb məqalə oxuya bilərsiniz – hətta öz maraq dairənizə uyğun məqalələr tapsanız, həm öyrənmiş, həm də sıxılmamış olarsınız. test işləyən zaman qayıdıb cavablarınıza göz atın, başınızdan eləməyin. imtahanda təsadüfən "yes/no" tipli sualda "yes"lərin sayının anormal səviyyədə az olması diqqətimi çəkdi deyə bütün tapşırığı yenidən işləmişdim. nəticədə, həmin tapşırığın hesabına balım yüksəldi, yoxsa hamısı səhv ola bilərdi. instuisiyanıza güvənin, məndə həlledici anlarda gəlir o "gut feeling". (daha götürüb düz yazdığınızı da səhvə çevirməyin.) seçdiyiniz cavabla vəkil-hakim oyunu oynayın. "niyə məhz bu cavabı seçirsən? niyə səhvdir?", "çünki filan cümlədə, filan yerdə belə bir söz işlənib, cənab hakim!" hər sual tipinin öz qayda-qanunu var, araşdırsanız en qədər taktika tapmaq olar. sual tiplərini araşdırıb onlara uyğun taktikalar öyrənin.

speaking: çox təəssüf bildirərək deyə bilərəm ki, bu sectiona qısa müddətdə hazırlaşmaq çətindir. bu sizin dil bacarıqlanıza əsaslanır. bəziləri götürüb çətin, formal sözlər öyrənir ki, examiner'i "impress" eləsin. o an çoxu yadınıza düşməməklə bərabər, danışığınızı qəribələşdirəcək. qoyun, sözləriniz axsın. əsas fikir verməli olduğunuz bir neçə məqam var: qrammatikanın evini yıxmamaq, sözləri təkrarlamayıb müxtəlif sözlərdən istifadə etmək və dayanmamaq. pauza edəndə bunu təbii variantda etməyə çalışın, guya deyəcəyiniz sözü yox, sualın cavabını fikirləşirsiniz. ya da bir sözü unudanda dərhal başqa alternativ söz tapın, o cümləni bitirməyə dirəşməyin. mən hər şeydə olduğu kimi bu mövzuda da dirəşdiyim üçün əməlli balım getdi, mən elədim, siz eləməyin. praktika üçün güzgü qarşısında danışa bilərsiniz, amma mən dinləyicim olmayanda sıxılıram deyə tapdığım hamıyla danışırdım. chatgptnin nemətlərindən faydalanın, tez-tez sizə imtahan sualları versin, dediklərinizin transkriptini çıxarıb səhvlərinizi aşkarlasın. hansı sözü dəfələrlə təkrar edirsinizsə, onları aşkarlasın, qrammatik səhvlərinizi düzəldib izah eləsin, bir iki tapşırıqla da möhkəmləndirsin. bu barədə prompt yaza bilərsiniz (yazmış qədər oldum kopyalayın getsin).

writing: bölüm sonu canavarını sona saxladım. yazmağı nə qədər sevirəmsə, ingilis dilində yazmağa o qədər nifrət edirəm: üstəlik, akademik səviyyədə. bu dünyada mənə cəhənnəmi yaşayan section. hələ yenə kin qusardım, amma mətləbə keçirəm.
bildiyimiz kimi, buradakı taskımız iki hissəlidir. burada əsas verə biləcəyim tips odur ki, ikinci hissəni birinci yazın. niyə?
1. balınızın 60 faizini ikinci esse verir.
2. həcmi daha çox olmalıdır (minimum 250 söz)
3. ideyalar tapmağınız, struktur qurmağınız və s. beş-on dəqiqənizi ala bilər.

ikinci esseyə on beş-iyirmi dəqiqə ayırsanız kifayətdir. hətta bir çox halda, on beş bəs edir. birinciyə elə hazırlaşın ki, avtomatlaşmış rejimdə olasınız – qrafiki görən kimi əliniz işləsin. birinci hissə, demək olar, əzbərçilikdir, ona hazırlaşmaq daha asandır. əzbərçilik sevmədiyim üçün mənə asan olmadı, amma əzbərçi sistemdə yetişdiyimiz üçün bizimkilərin probleminin məhz ikinci essedə olduğunu düşünürəm.
ikinci essenin növlərini yaxşıca öyrənin, hərəsi bir şey tələb edir, hərəsinin özünəməxsus strukturu var. unutmayın ki, essedə sizin fikrinizi alsalar belə limitləriniz var, çərçivədən qətiyyən kənara çıxmayın, balınız düşə bilər. hər sectionda yoxlayanların əlində meyarlar olur və nə qədər şedevr fikirlərinizi ortaya qoysanız belə, tələbatlarını ödəməyən kimi balınızı fruit ninja kimi kəsə bilərlər.

ümid edirəm, azdan-çoxdan bir təəssürat yarada bildim. bunlar ümumi tipslər idi, detallı sualınız olsa, soruşmaqdan çəkinməyin. uğurlar!