10. sevdiyim və maraqlandığım mövzuda yazdığım üçün şanslıyam. supervisorum da bu sahədə olduqca bilikli biridir və çox anlayışlıdır. di gəl ki, daha çox oxuduqca daha çox yetərsiz hiss edirəm. yazdıqca yetəri qədər izah etmədiyimi düşünürəm. dissertasiyamın scope-u 2011-2015 arasıdır. tarixi, struktural, sosio-iqtisadi arxa planını analiz etmək üçün 1946-dan başladım. amma 1946-nın arxa planını izah etmək üçün də 1870lərdən başladım. mövzum ilə əlaqəsiz məsələlər deyil, bu mövzu üzərinə bir kitab yazılsa bu periodlardan başlamamaq olmaz. amma, dissertasiyanın eyni məqsədi daşımadığını bildiyim halda bu fraqmentasiyanı qəbul edə bilmirəm daxilimdə. bəlkə də jüri heyətindən başqa heç kim oxumayacaq, amma yenə də yetəri qədər anlatmaq istəyirəm hər şeyi.

1 aya yaxın müddətdir sadəcə birinci dərəcələri mənbələri və akademik qaynaqları oxuyur, qeydlərimi aparırdım. bəzən də birlikdə çalışmaq üçün dostumla kitabxanaya gəlirik. onun mövzusu tamamilə fərqlidir, süni intellekt ilə əlaqəli birşey yazır. amma 1 aydır mözvusu ilə sadəcə dolaylı əlaqəsi olan və akademik sayıla bilməyəcək kitablar oxuyur (bax: yuval noah harari)

. tarixi metodologiya biliyi olan hərkəs hararinin mətnlərinin səthiliyini, arqumentasiyalarının zəifliyini anlayar. bu səbəblə də ona mövzusu ilə birbaşa əlaqəli mənbələr oxumağını tövsiyyə etmişdim. mənə, "sən də oxuyursan, mən də oxuyuram. ikimiz də hələ yazmağa başlamamışıq" deyirdi. son 1 həftədə mən ilk chapteri yazmağa başladım və 15 səhifə qədər yazmışam draft versiyası olaraq. bir neçə gün əvvəl dostumla birlikdə kitabxanada ikən mənə yazdığı mətni göstərdi. mətn birinci şəxs dili ilə (məsələn: "məncə bu mövzu buna görə maraqlıdır, çünki" .... vəya "indi isə gəlin bu mövzuya keçək") , araşdırma sualı olmadan, ümumiləşdirməli bənzətmələr ilə yazılmışdı. referans göstərdiyi qaynaqlar isə youtube videoları, podcastlar və harari kitabları idi. akademik baxımdan xətalarını izah etdim, hansı dil ilə yazmalı olduğunu, araşdırma sualı və metodologiyanın əhəmiyyətini vəsairə anlatmağa çalışdım. dissertasiya mövzusunu seçərkən həvəsli olmasına rəğmən bütün həvəsi sönmüşdü.

buradan demək istədiyim mənim nə qədər akademik olduğum falan deyil, mənim də əksik olduğum çox hissə var. sadəcə dissertasiya yazmağa başlamadan əvvəl akademik yazı yazmaq haqqında məlumata sahib olmaq vacibdir. hal-hazırki universitetdə elə bir dərs verməmişdilər bizə, amma odtü-də oxuduğum zaman sadəcə akademik dilin istifadəsi ilə əlaqəli 2 semestrlik dərs almışdım. sadəcə maraqlandığınız mövzu haqqında beyninizdə olanları yazmaq və ya oxuduğunuz populyar elm kitablarından referans göstərmək deyil dissertasiya yazmaq. darıxdırıcı akademik mənbələri oxumalı, 10 şriftlə yazılmış footnotelərdən mövzunuz ilə əlaqəli yeni bir məlumat tapdığınızda "evrika!" deyərək həyəcanlanmalısınız. bu prosessdə araşdırdığınız mövzuya dair marağınız sönə bilər. dekabrın sonunda eynisini yaşamışdım. o mövzuya dair hər hansı bir şey görmək istəmirdim. bu halda 3-4 gün istirahət edib, dostlarınızla sosiallaşmaq yaxşı gəlir. amma daha çox ara verdiyiniz halda mövzunuzla əlaqəli ağlınızda olanlar yaddan çıxa bilər. son olaraq da, umberto eco-nun "tez nasıl yazılır" kitabına göz atmağınızı tövsiyyə edirəm.