1. Estetik, kimliyi vizual olaraq formalaşdırmaqdan ötə etdirənin daxili qorxusundan törəyə bilər. Bəziləri bu qorxunu duymayaraq, "əvvəlki halın qəşəng idi" deyirlər. Oysa öz içlərindəki qorxunu belə duymurlar. Oysa əvvəlki halı gözəl deyildi. Qadının döşü yoxdur və ora kütlə yığdırıb. Əvvəlki halında olmayan bir şey mi gözəl idi? Bu qədəri daha inandırıcı gəlmir. Psixoloji aspektdən baxsaq, bunu deyənlərin daxilində təbiilikdən, onlara yaxın olanın öyrəşilmişliyindən ötə öz içlərində bir narahatlığı açaraq müdafiə mexanizmləri işə düşür. Belə ki, o dəyişdisə "deməli mən yetərli olmaya bilərəm" , "mən dəyişsəm məni də belə qəbul etməzlər, edərlər mi" , "əslində məndə də bu var idi, bəlkə dəyişməliyəm" kimi fikirlər yaranır və bu səsləri basdırmaq adına nəzarət, tarazlığı oxun əvvəlinə aparır, "xeyr, əvvəl yaxşı idi" dedirdir. Beləcə, beyin, vitrində gördüyü mala "cızzaa" deyərək ehtiyacı olmadığına inandırır. O ki, artıq bu cızzaların səsi eşidilmir, bu kimi faktorların təsiri sosial fərq, qəbul istəyi, öz fərdi ehtiyacını ödəməyə çevrilir, özünü bir zamanlar qarşı çıxdığı və ya bəyənmədiyi estetikin masasının arxasında oturmuş görür. Demirəm, bu davranışda özünüifadə yoxdur, var, amma çox şeyin kökü kimi burada da qorxu var. Bu estetikdən fərqli olaraq təbiidir. -*