1.
AMiM bina Tarixi
Muzeyin tarixi 1920-ci ildə, nəzdində təsviri incəsənət şöbəsinin də olduğu Azərbaycan Dövlət Muzeyinin yaradılması ilə başlayır. Azərbaycan Dövlət Muzeyi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin keçmiş malikanəsində yerləşirdi.
Zamanla muzeyin tərkibində humanitar, həmçinin təbiət elmlərinin müxtəlif sahələrinə aid eksponatların geniş fondları formalaşır. 1930-cu illərin ortalarında isə Azərbaycan Dövlət Muzeyinin şöbələrinin genişlənməsi onların komplektləşdirilərək hər birinin ayrıca muzeyə çevrilməsinə zəmin yaradır. Beləliklə, 1936-cı ildə təsviri incəsənət şöbəsinin bazası əsasında Azərbaycan Dövlət incəsənət Muzeyi təsis olunur.
Azərbaycan Dövlət Muzeyi isə ləğv olunduqdan sonra Azərbaycan Tarix Muzeyinə çevrilir. ilk ekspozisiyasının açılışı 1937-ci ildə baş tutmuş Azərbaycan Dövlət incəsənət Muzeyi də əvvəlcə məhz o binada yerləşirdi. 1939-cu ildə Azərbaycan Dövlət incəsənət Muzeyi Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat Muzeyinin beşinci mərtəbəsində yerləşdirilir.
Növbəti onillikdə o, yenidən məkanını bir neçə dəfə dəyişərək ekspozisiya qurulduğu və müvəqqəti sərgilərinin keçirildiyi, çox da böyük olmayan tarixi malikanələrdə fəaliyyət göstərir.
Azərbaycan Dövlət incəsənət Muzeyi hazırkı ünvanında 1951-ci ildən “Kaspi Tərəfdaşlığı” Səhmdar Cəmiyyətinin təsisçisi, tacir və neft maqnatı Lev Martınoviç de Burun təşəbbüsü ilə 1891-1895-ci illərdə memar Nikolay fon der Nonne və şəhər mühəndisi Anton Kandinov tərəfindən inşa olunmuş tarixi binada yerləşir.
1889-cu ildə L.M. de Bur ömrünün çiçəklənən çağında, hətta öz evinin tikintisinin başlanmasını görmədən vəfat edir. iki il sonra bünövrəsi qoyulmuş malikanə onun varisləri tərəfindən 1886-cı ildə təsis edilmiş “Kaspi Tərəfdaşlığı” Səhmdar Cəmiyyətinə satılır. Bina təkcə kontor kimi deyil, həm də yaşayış binası kimi istifadə edildiyinə görə onun iki –əsas rəsmi və şəxsi ehtiyaclar üçün nəzərdə tutulmuş giriş qapısı vardır.
interyer Venesiya güzgüləri və yarımdairəvi tağlardan ibarət klassik motivlərlə bəzədilib. O zamanlar Sadovaya küçəsi (indiki – Niyazi küçəsi) hələ tam şəkildə abadlaşdırılmamışdı və bu əzəmətli bina onun simasını formalaşdırıraq, gələcək tikintilərə xüsusi çalar qatır.
Rusiyada Oktyabr inqilabından sonra Bakıda hakimiyyət dəyişməyə başlayır. 1918-ci ilin 31 iyun tarixində ingilis konsulunun da fəal iştirakı ilə şəhərdə hakimiyyət daşnaklar tərəfindən qurulmuş “Sentrokaspi diktaturası”na keçir, malikanədə isə ingilis komandanlığının qərargahı yerləşdirilir.
1921-ci ildə Azərbaycanda sovet hökümətinə Nəriman Nərimanov rəhbərlik etməyə başladığı zamanda burada Xalq Komissarları Şurası yerləşdirilib. Nəriman Nərimanovun ailəsi də malikanənin ikinci mərtəbəsində yaşayırdı. 1933-cü ildən 1950-ci illərin əvvəlinə kimi Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi Mircəfər Bağırov öz ailəsi ilə birgə bu malikanədə məskunlaşmışdır.
De Burun sarayının yanında, ondan bir neçə il öncə ucaldılan, keçmiş Bakı Mariinski Qadın Gimnaziyasının binası yerləşir. Şəhərdə qızlar üçün yeni təhsil müəssisəsinin yaradılması təşəbbüsü ilə ilk dəfə Bakının o vaxtkı qubernatoru Dmitri Staroselski çıxış edir. 1874-cü ildə yaradılan və 1883-cü ildə Mariinski adı verilən qadın gimnaziyası əvvəlcə Müqəddəs Nina təhsil müəssisəsinin bazasında mövcud idi. Amma yaradıldıqdan bir neçə il sonra gimnaziyanın ayrıca binaya ehtiyacı olduğu məlum oldu. Onun tikintisi ideyası Bakı Şəhər Dumasının başçısı S.Despot-Zenoviç və gimnaziyanın Qəyyumlar Şurasına məxsus idi.
Binanın layihəsi o dövrlər quberniya idarəsində tikinti işləri üzrə icraçı kimi xidmət edən mülki mühəndis Mixail Denisoviç Botov tərəfindən hazırlanıb. Botovun vəfatından sonra, 1886-cı ildə inşaata qonşu binanın da tikintisini həyata keçirən memar fon der Nonne nəzarət edir.
Şəhər idarəçiliyinin kifayət qədər maliyyə vəsaitinə sahib olmaması səbəbi ilə Bakıya gələn moskvalı zadəgan, inşaat podratçısı və Bakıda küçələrin döşənməsi ilə məşğul olan firmaya sahib V.N.Qirş binanın maliyyələşməsini öz öhdəsinə götürür.
Gimnaziya bütün Rusiya imperiyasının Mariinski gimnaziyalar şəbəkəsinə daxil olduğu üçün belə adlanırdı. Binanın təntənəli təməlqoyma mərasimi 1885-ci ilin 22 iyun tarixində, bu binaların hamisi, əlahəzrət imperatriça Mariya Fyodorovnanın adaşı olduğu müqəddəsin şərəfinə vəftiz olunduğu gündə keçirilib. Təməl daşlarından birinə xatirə yazısı olan metal lövhə vurulub.
1887-ci ildə Mariinski Qadın Gimnaziyası Hacı Zeynalabdin Tağıyev başda olmaqla azərbaycanlı neft milyonçularının hesabına inşa olunmuş öz yeni binasına köçür. Əsrin sonuna yaxın burada beş yüzdən çox qız təhsil alırdı.
Sovet dövründə keçmiş Mariisinki Gimnaziyasının binasında Bakı Şəhər Kommunist Partiyası Komitəsi və şəhər komsomol təşkilatı yerləşir. 1992-ci ildə ərazisini genişləndirmək məqsədilə gimnaziyanın binası incəsənət Muzeyinin istifadəsinə verilir.
1943-cü ildən 2011-ci ilədək muzey görkəmli Azərbaycan rəssamı Rüstəm Mustafayevin adını daşıyıb.
Azərbaycan Milli incəsənət Muzeyinin iki unikal memarlıq həllinə malik tarixi binaları 2013-cü ildə müasir üslubda inşa edilmiş şüşə-polad konstruksiyalı keçid vasitəsilə birləşdirilmişdir. Yeni mərkəzi korpusda müasir incəsənət sərgiləri keçirilir.
Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 10 iyun 2011-ci il tarixli 94 saylı qərarına əsasən Dövlət incəsənət Muzeyinə “Milli” statusu verilmişdir.

Muzey Fəaliyyəti
Azərbaycan Milli incəsənət Muzeyi ölkənin aparıcı mədəniyyət ocaqlarından biridir. “Rəngkarlıq”, “Qrafika”, “Heykəltəraşlıq”, “Tikmə”, “Metal”, “Arxeoloji keramika və çini” adlı altı kolleksiyadan ibarət muzey fondunda 18 mindən çox eksponat mühafizə edilir.
Burada Azərbaycan incəsənətinin müxtəlif dövrlərinə aid rəngkarlıq, qrafika, heykəltəraşlıq və dekorativ-tətbiqi sənət əsərləri mühafizə olunur, həmçinin Qərbi Avropa, rus və Şərq ölkələri incəsənəti təqdim edilir. Muzey rus avanqardı və XVI-XX əsrlərə aid Qərbi Avropa rəssamlığının maraqlı kolleksiyasına malikdir.
Ekspozisiyalar üzrə müxtəlif növ ekskursiyalarla yanaşı, həftənin çərşənbə günləri milli və dünya musiqisini əhatə edən konsertlər, həftəsonları isə uşaqlar üçün incəsənət tarixinə dair maarifləndirici və əyləncəli proqramlar, Azərbaycan incəsənəti haqqında sənədli filmlər nümayiş etdirilir.
Azərbaycan Milli incəsənət Muzeyinin iki unikal memarlıq həllinə malik tarixi binaları 2013-cü ildə müasir üslubda inşa edilmiş şüşə-polad konstruksiyalı keçid vasitəsilə birləşdirilmişdir. Yeni mərkəzi korpusda müasir incəsənət sərgiləri keçirilir.
2011-ci il ildə muzey Brüsseldə yerləşən Avropa iqtisadiyyat, Sənaye və Ticarət Palatasının (European Economic Chamber of Trade, Commerce and Industry - EEIG) qərarı ilə beynəlxalq standart və kriteriyalara cavab verən, keyfiyyətli muzey xidməti göstərən və peşəkar təcrübəyə malik Avropa Muzey Standartı (EUMS) statusuna layiq görülüb.
Muzeyə ötən illər ərzində Azərbaycanın Xalq rəssamları Salam Salamzadə, Kazım Kazımzadə, ibrahim Zeynalov, Çingiz Fərzəliyev və digər tanınmış sənət xadimləri rəhbərlik etmişdir. Hazırda Azərbaycan Milli incəsənət Muzeyinin direktoru vəzifəsində Əməkdar mədəniyyət işçisi, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Şirin Məlikova fəaliyyət göstərir.

Rəsmi veb saytı: link