1. çex humanist pedoqoqu , ictimai xadim. herborn akademiyası və heydelberq universitetində təhsil almışdır. protestant çex qardaşları məzhəbinə mənsub olan y.komenski katolik kilsəsinin təqibinə məruz qaldığından mühacirətdə yaşamağa məcbur qalır. fəlsəfə,fizika,astronomiya və pedoqogikaya aid əsərlərin ( böyük didaktika , ana məktəbi , pansofiya məktəbi , həqiqi üsulun tərifi ) , bir neçə dərsliyin ( dillərə açıq qapı , astronomiya , fizika) , bütün əşyaların teatrı ensiklopediyasının müəllifidr. onun duyulan əşyalar aləmi şəkillərdə dərsliyi (1658-ci il) şəkilləri mətnlə üzvi sürətdə əlaqələndirən ilk dərslikdir. onun pedaqoji görüşlərinin əsasında pansofiya ( hamıya hər şeyi öyrətmək) ideyası durur. ümumi təhsil ideyasını irəli sürən y.komenski fərdi təlim sistemi əvəzinə təlimin sinif -dərs formasında təşkilini əsaslandırırdı. fəlsəfi baxışlarına görə materialist sensualizmə yaxın olsa da tərbiyənin məqsədini müəyyənləşdirməkdə dini ideologiyanın təsiri altında idi. f.bekonun empirik fəlsəfəsinə istinad edən pedaqoq biliklərin mənbəyini xarici aləmdə görmüş , orta əsr məktəblərində hökm sürən doqmatik və sxolastik təlimin əleyhinə çıxmış , təlimdə əyanilik , şüurluluq ,yaşauyğunluq prinsiplərini irəli sürmüş , didaktikanı həm təhsil və təlim , həm də tərbiyə nəzəriyyəsi kimi əsaslandırmışdır. bütün gənclərə geniş universal təhsil verməyə çağırmışdır. onun didaktik müddəalarından çoxu (konkretdən mücərrədə , məlumdan məchula , asandan çətinə) müasir təhsil prossesinə daxildir