3. Azərbaycanın inkişaf etməməsi deyəndə ağlıma gələn iki şey var: iqtisadiyyat və cəmiyyət. Və mənə elə gəlir ki, bunlar bir-birinə dolayı yollardan deyil, göbək bağı ilə bağlıdır.
iqtisadi səbəblərdən ən böyüyü xaricdən idxala bu qədər aslılıqdır. Azərbaycan marketlərinə gedin və sanki xaricdə birinə azərbaycandan bir məhsul hədiyyə alırmışcasına baxın etrafa . Bizim insehsal o qədər azdıki. Nəyin arxasına baxsaz ya rus, ya türk, çin malıdı. Yəni bir oyuncaq nədiki istehsal edə bilmirik. Ən azından özümüzə yetecek qeder. Az qala çörəyi belə xarixdən idxal edək.
Bir böyük səbəbsə rüşvətdi. Bəli. Millətin ardıq xəstəlik kimi qanına keçib, zəhərlənmişik. Rüşvət, yerlibazlıq sağlam rəqabəti baltalıyır. işi bacaran yox, tanıyan alır. Və bu vəziyyət insanların xəyyal qurmağı öldürür.
Və məncə ən böyük səbəb ən dərin yara isə Mentalitätdir. Bəlkə sizə çox dolayı gələcək ama məcburi , qocaların sifarışi ilə qurulan sevgisiz ailələrdə, çıxar üstünə böyüyəndə mənə baxsın mentalitetiylə ilə sevgisiz böyüyən uşaqlar. “Sadəcə mənim dediklərimi etsən səni sevecem “i lap balaca yaşlardan demədən uşağa öyrətən valideynin böyütdüyü bir uşaq necə özgüvəli ola bilər? Belə uşaq böyüyüb nəyisə dəyişməyə cəsarət edə bilməz, çünki onun tək bildiyi sorğulamadığı qaydalara itaət etməkdir. Ailəsinin basqısı altında universitetə getməli olan hətta oxuduğu bölümə qədər ailəsi seçən biri necə kreativ ola bilər? Xaricə çıxmaq istəyən birinə hələ hələ qıza bütün nəsil neqativliyini yükləyib qarşı çıxdığı bir ailədə gənclər necə dünyaya açılıb , ən azından nə qədər geri qaldığımızı müqaisə edə bilər? Ölkədən çıxmayan biri turizm , yemək , estetika kimi bir çox sahədə necə geridə qalmış və qapalı olduğumuzu anlaya bilər. Səhərdə axşama ölkəmiz cənnətdi yeməklərimizdən yoxdu deməklə o ölkə cənnət olmur. Cənnət kor yox, açıq gözlə görülən yerdir. Qadını basğılayan, qardaşına çay süzdürüb qulluğunda durduran bir cəmiyyət necə inkişaf edə bilər? Ora getsə bura getsə tez oyanacaq deyə bastırdığınız qadınların böyütdüyü uşaqlardan nə kimi vizyon çıxacaq? Bu qədər sıxıcı tək düzə bir cəmiyyətdən necə xəyyalar, innovativ insanlar çıxa bilər? Çox görürəm internətdə insanlar sırf bizdə çarşaf yayğın deyil yada ya din siyasi deyil deyə açıq görüşlü olduğumuza inanırlar ama çox insanın düşüncüsi çox qapalıdır. Yeniliyə qapalı( yeni kosmetika , maşın falan bunlar istisnadır təbbii ki ) , azadlığa qapalı( azadlıq zatən bu insanlara görə əxlaqsızlıq , mini geyinməkdi) fərqlı həyata qapalı( uşaq- uni - evlillik- övlad-nəvə- hətta mümkünsə bu insanlara görə hər kəsdə eyni yaşlarda eyni cürə olsun).
insanlar özləri inkişat etmədikcə ölkədə inkişaf etməyəcək.