1. 1918-ci ilin noyabrında naxçıvanda qurulan respublika. paytaxtı naxçıvan

osmanlı ordusu qafqazı tərk edəndən sonra naxçıvan erməni daşnaklarıyla tək qaldı. bakıdan kömək gəlmirdi, çünki bakının özü çətin vəziyyətdə idi. belə bir anda naxçıvanlılar, şərurlular, ordubadlılar bir araya gəlib öz dövlətlərini qurdular

hökumətin sədri əmir bəy nərimanbəyov, tərkibində 6 nazir var idi. ərazisi naxçıvan, şərur-dərələyəz, ordubad, sərdarabad, vedibasar, qəmərli, mehri (indiki ermənistanın yarısı bu respublikanın sərhədlərində idi)

respublikanın iki məqsədi var idi: erməni daşnaklarının naxçıvanı almasına imkan verməmək və azərbaycan xalq cümhuriyyəti ilə birləşmək. axc parlamentinin 7 dekabr 1918-ci il iclasında araz-türk cümhuriyyətinin rəsmi nümayəndəsi paşa əliyev iştirak edib. yəni bakı bu dövləti tanıyırdı

1919-cu ilin əvvəlində ingilislər naxçıvanı işğal etdi, sonra sovetlər gəldi və hər şey dəyişdi. amma bu bir neçə aylıq respublika olmasaydı, naxçıvan ermənistanın tərkibinə düşə bilərdi. bəlkə bu gün naxçıvan deyə bir şey olmazdı. tarix dərsliyində 2 cümlə yazılır bu barədə, fikrimcə daha uzun olmalıdır

*respublikanın sənədlərinin əksəriyyəti sovet hökuməti tərəfindən məhv edilib
(baxma: 1918-ci ildə 23 gün yaşamış respublika)
(bax: sovet dövründə azərbaycandan ermənistana verilən torpaqlar)
(bax: azərbaycan xalq cümhuriyyəti)
(bax: naxçıvan)
(bax: şərur)
(bax: ordubad)