1. azərbaycan xalq cümhuriyyətinin ərazisi 113 min kv km idi. sovet dövründən sonra 86 min qaldı. 27 min kv km torpaq ermənistana verildi. belçikanın ərazisi 30 min kv km-dir. yəni demək olar ki bir belçika itirdik

1918 - irəvan quberniyası ermənilərə güzəştə gedir. ermənistanın paytaxtı elə bu torpaqda qurulur
1920 - zəngəzur ermənistana verilir. naxçıvan azərbaycandan ayrı düşür
1929 - naxçıvanın 657 kv km ərazisi verilir. şərurun, şahbuzun, ordubadın kəndləri bir gecədə başqa ölkəyə düşür
1930 - əldərə, lehvaz, nüvədi verilir, mehri rayonu yaradılır
1938 - kərki kəndinin ətraf torpaqları saxta sənədlə verilir
1940-50 - azərbaycanlılar ermənistandan kütləvi deportasiya edilir

heç birində referendum olmayıb. sadəcə xəritədə xətt çəkdilər
(bax: zəngəzur)
(bax: naxçıvan)
(bax: azərbaycan xalq cümhuriyyəti)