3. Ötən ay anamın keçirdiyi əməliyyat. Qısaca Ürəyi qidalandıran damarların daralması zamanı qan axınını yenidən təmin etmək üçün bədənin başqa yerindən götürülən damarla yeni bir yolun açılması prosesi icra olunur. Əvvəlcə onu deyim ki, bypass bir insanın təcrübə edə biləcəyi ən ağır tibbi müdaxilələrdəndir. insan bədəni mümkün qədər özünü bərpa edir işlər yolundan çıxanda amma artıq buna gücü çata bilmədiyi yerdə kənardan tibb müdaxilə edir və Məncə bypass tibbin insana bəxş etdiyi ikinci bir ömür biletidir, sadəcə tıxanmış bir damarın açılması yox eyni zamanda həm xəstəyə həm sevdiklərinə verilən ikinci bir şansdır. Nə qədər həyati önəm kəsb edən bir tibbi çıxış yolu olduğunu xüsusilə vurğulamaq istəyirəm. Bu yazını isə daha çox belə bir əməliyyatın eşiyində olan xəstə yaxınları üçün yazıram. Xəstə ilə birlikdə ətrafı da həm mənəvi həm fiziki yorulur amma əlbəttə ki güc xəstəyə düşür. Prosesin çətinliyi əməliyyatın özündən çox, sonrakı reabilitasiya dövrüdür. Yanaşı xroniki xəstəlikər sağalma prosesinin daha yavaş baş verməsinə səbəb olur ancaq ilk 4-5 həftədən sonra xəstə daha rahat nəfəs alır. Mənim anamın təzyiq və diabeti oldugu üçün yaraları da daha gec sağalır amma bədəni üzərində görünən təxribatın həmçinin psixoloji cəhətdən də eyni ölçüdə yaşandığını görmək məni daha çox qorxudurdu məsələn. Əlinizdən gələn baxımı verib, yavaş yavaş yaralarının sağaldığını görsəniz belə zaman zaman keçirdiyi stres, həyəcan, qorxu zehnindəki böhranı ortaya qoyur. Mənə elə gəlir ki məni bütün əməliyyat öncəsi və sonrası müddətdə ən çox yoran şey, məhz bu psixoloji tərəfdir. Görünən yaralarla bir təhər baş etmək olur amma görünməyən... və qəribə olan da odur ki, elə mən əvvəldən bundan qorxurdum.

Biraz da texniki cəhətdən danışsam, həkimimiz doğurdan çox yaxşı idi, əməliyyat da nə qədər ağır olsa da uğurla bitdi. Reanimasiya hissəsi təbii ki anam üçün ən ağır günlər idi, palataya və ardınca evə çıxdıqdan sonra ailənin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Burda artıq sizin də psixoloji cəhətdən möhkəm olmağınız lazımdır xəstəyə dəstək ola bilmək üçün. Fiziki hərəkətlərin müəyyən ölçüdə məhdudlaşması anamı yorur, taxdığı korset sadəcə sternumunu yox ruhunu da sıxır elə bil. Bu və bənzər narahatlıqlar baş göstərəndə mənəvi cəhətdən dəstək olmaq işə yarayır. Çünki ilk həftələr həkimin təlimatlarını tətbiq etmək sağalma yolunda kritik rol oynayır. Xəstə yaxınları üçün çətindir amma xəstə üçün daha çətindir. Bu fərqindəliklə yanaşmaq mənim daha çox empatiya qurmağıma kömək edir. Çətindir amma keçəcək. Bu cümləni oxumaq yolun başında olanlar üçün məna kəsb etməyə bilər amma bu fikrə köklənmək mənəvi cəhətdən sağlam durmağı daha asanlaşdırır məncə. Hələ ki yolu yarılamamışıq lakin hər şey protokola uyğun irəliləyir. Bunu görmək belə insana ümid verir.

Mesajımızı da verək; əgər özünüzdə vəya sevdiklərinizdə diabet yüksək təzyiq xəstəlikləri varsa (baxma: angioqrafiya) müayinənizi göz ardı etməyin. Hamıya sağlam ürəklər arzulayıram.