2. Baruch Spinoza Allah və təbiətin ayrı şeylər olmadığını düşünən holland filosofu idi. Onun fikrincə, Allah kainatdan kənarda duran bir varlıq deyil, elə təbiətin və mövcud olan hər şeyin özüdür. Bu düşüncə “panteizm” adlanır. Spinoza “Allah və ya Təbiət” ifadəsini işlədərək ikisinin eyni məna verdiyini deyirdi.

O, fəlsəfəsində məntiq və ağla böyük önəm verirdi. Hətta məşhur “Etika” kitabını həndəsə kimi qurmuşdu: əvvəl aksiomlar və təriflər verir, sonra nəticələr çıxarırdı. Spinoza inanırdı ki, kainatda hər şey müəyyən səbəblərlə baş verir və təsadüf yoxdur. insan özünü tam azad hesab etsə də, əslində davranışlarının arxasında müxtəlif səbəblər dayanır.

Spinoza həm də emosiyaların insanı idarə etməsini zəiflik sayırdı. Ona görə insan hadisələri və öz hisslərini nə qədər yaxşı anlasa, bir o qədər azad və sakit olar. O düşünürdü ki, həqiqi xoşbəxtlik dünyanı və təbiəti dərk etməkdən yaranır