1.

2023-cü ilin yanvar ayında azərbaycan ordusu ləçin koridorunu bağlayaraq artsaxın qalan torpaq hissələrini ələ keçirdi. bu hadisə, 1991-2023 illəri arasında özünü müstəqil dövlət kimi elan edən, beynəlxalq aləmdə azərbaycan torpağı kimi tanınan, lakin stepanakert şəhərini mərkəz alaraq nəzarət edən artsaxın son mövcudluğunu bitirdi. republic of artsakh, rəsmi adı ilə republic of nagorno-karabakh, cənubi kavqazda sovet dövründən qalan nagorno-karabakh avtonom oblastının bir hissəsini idarə etmişdi.
2020-ci il nagorno-karabakh müharibəsindən sonra artsaxın ermənilər üçün yeganə quru keçidi beş kilometr enində ləçin koridoru idi və bu zona russiya sülhməslik qüvvələrinin nəzarətində saxlanılırdı. bu koridorun mövcudluğu, ermənistanla birbaşa sərhəddə olmayan artsaxın ticarət, təchizat və insan axını üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. maraqlı fakt olaraq, koridorun uzunluğu yalnız 5 km olmasına baxmayaraq, onun strateji rolu bütün münaqişənin gedişatını müəyyən edirdi. 2023-cü ilin iyun ayında artsaxın bütün əhalisi məcburi köçkünə çevrildi.