1. anlayışın tarixi antik estetik fikrin ilkin dövrlərinə bağlıdır. yunanca katharsis-təmizlənmə deməkdir. pifaqor təlimində musiqi əsərinin katarsis törətməsi haqqında ilkin məlumatlar var. platonda katarsis anlayışı gözəlliyin təsviri ilə verilir. idrak cismani gözəllikdən ruhi gözəlliyə yüksəlir. katarsis anlayışı özünün ən böyük təcəssümünü aristotelesin təlimində tapır. aristotelin faciəviliklə bağlı təliminin əsasını bilavasitə katarsis təşkil edir. aristotel göstərir ki, faciə şəfqət və qorxu hissləri vasitəsilə oxşar hissləri təmizləməyə nail olur. katarsis bu hisslərin başa çatmasıdır. başqa halda, məsələn, bəzi şəxslər dini mahnılardan təsirlənirlər və bu onları qıcıqlandırır, şövqə gətirir və bir növ onları sağaldır, ruhən təmizləyir. rəhmdilliyə, qorxuya məruz qalan insanlar bunu hiss edirlər və həzz ilə bağlı rahatlıq duyurlar. bu onların "təmizlənmə"sini göstərir. aristotel katarsisi həzzin əsası kimi göstərir. təmizlənmə ruhun durumudur, onun əxlaqa ehtiyacı yoxdur. faciədə insan hadisələrin öz başına gəldiyini düşünərək o hisslərdən təmizlənir. teatr insana özünü kənardan göstərdiyi üçün bunu əldə etmək mümkün olur.