4. dünən (29 oktyabr 2013) 90 illiyi qeyd olunan bayram. istanbulda təntənəli şənliklər keçirildi, boğazda çoxlu fişənglər atıldı. ancaq fişənglər yalnız buna görə atılmırdı. cümhuriyyət bayramı ilə müqayisə ediləməsə də, bu gün türkiyə başqa bir tarixi günə daha şahid olurdu. dünən eyni zamanda da dünyada, mühəndislikdə və bütün elm aləmində öz izlərini buraxacaq bir gün idi. istanbulda asya və avropanı birləşdirən marmaray projesi (boğazın 62 metr dərinliyindən keçən tuneldə qatarla qitələrarası səyahət) nəhayət ki açılışa buraxıldı. bu gündən etibarən vətəndaşlar qatarlardan istifadə edə biləcək. səyahətlər ilk 15 gün boyunca pulsuz olacaqmış. buna oxşar projelər, osmanlı dövründə 19-cu əsrdə sultan abdülməcid və sultan abdülhamit-in xəyalıymış. dənizin altına keçid asya tərəfdən üsküdarda başlayaraq, avropada yenikapıda bitəcək. bundan əlavə, yolun bir hissəsi də quruda olacaq. bu, dünyada indiyənə qədər dəniz altına yerləşdirilmiş ən dərin tuneldir.
axşam mən də beşiktaşdan keçərək, kabataşa doğru gedirdim. sahil boyunca, əlində türk bayraqları ilə yürüyüşlərə çıxmış, telefonla fişəngləri videoya çəkən minlərlə adam var idi. yəqin ki, bunların əksəriyyəti atılan fişənglərin və bütün bu şənliyin, təntənənin erdoğanın siyasi oyunlarından biri olduğunun fərqində olmadan, içlərindən ona minnətdar olaraq, onu ağıllarında böyük bir lider kimi canlandırırdılar. marmaray projesinə görə bunu yenə bəlkə biraz başa düşmək olar, amma cümhuriyyət bayramı? kimi aldadırlar? cümhuriyyəti sekulyar dövlət yaratmaq istəyən atatürk qurub. bu adamlar erdoğanın atatürkü sevmədiyini bilməyəcək qədər ağıldan kəmdirlər mi?