1. marksist tənqid nəzəriyyəsinin, ən əhəmiyyətli momentlərindən biridir. hegelin hüquq fəlsəfəsinin tənqidinə əlavənin giriş hissəsində, marks onun xarakteristikasını belə verib - "tənqid silahı əlbəttə silahlı tənqidin yerini verməz, maddi qüvvəni maddi qüvvə ilə yıxmaq lazımdır; lakin nəzəriyyə də kütlələrə hakim olan kimi, maddi qüvvəyə çevrilir. nəzəriyyə öz təsdiqini insanda tapdıqca, kütlələrə hakim olur və radikallaşdıqca da öz təsdiqini insanda tapır. radikal olmaq, məsələni kökündən qavramaqdır. söhbət insandan gedirsə, bu kök insanın özüdür (...)". hegelçi totalitar dialektikanın əksinə, marks, insan varlığını, insani fəaliyyəti, inqilabi nəzəriyyənin mərkəzinə yerləşdirmiş və daha sonra təkmilləşdirəcəyi bu nəzəriyyənin insana, onun (ictimaiyyətə qarşı duyduğu) etik məsuliyyətinə dolaysız şəkildə bağlı olduğunu göstərmiş, substansın əbədi sabitliyi barədə klassik görüşləri (inqilabi vəziyyət yetişdiyində tənqid silahının - silahlı tənqidlə eyniliyini göstərməklə) kökündən baltalamışdır. * glş