17. hər nə qədər yəhudilər barədə çoxlarında antipatiya olsa da, hər nə qədər hitlerin "bir gün gələcək, tək bir yəhudini belə sağ buraxdığıma mənə nifrət edəcəksiniz" cümləsi əksəriyyətin xoşuna gəlsədə bu filmdə göstərilən vəhşilikləri etməyə heç kimin haqqı çatmır. o xalq yəhudilər belə olsa silahsız, günahsız insanın o qəddarlıqlara məruz qalmalı deyil. bunu etmək ən yüngül formada desək günahdır.
filmi iki cür şərh etmək olar. birincisi sırf film kimi yəni necə çəkilib, ssenari, aktyor işi necədir və s. meyarlara görə. buna görə qiymətləndirsək, təbii ki, mükəmməl filmdir hər şeyi ilə. ralph fiennes əla oynayıb. liam neesonu deməyə ehtiyac yoxdur yəqin ki. film tarixində ən xarizmatik görünüşlü obrazlardan birini yaradıb məncə. qaldı digər cəhətə film yəni tarixi olduğu kimi əks etdirə bilibmi? yəhudi soyqırımı barədə oxuduqlarımdan bilirəm ki, əslində daha çox vəhşilik olub, daha qəddar üsullar olub. film bu soyqırımın dərinliyinə getmir, zatən məqsədi də o deyil. bioqrafik - tarixi film olduğundan sırf oscar schindlerin fəaliyyəti və onun fəaliyyət göstərdiyi məkanlarda faşist vəhşiliyindən söhbət açılır filmdə. bu mənada film məqsədindən irəli getmir, abartmır. sənədli filmə çevrilmir. buna görə də steven spielberg hissə qapılmır ki, bu da onun uğurudur.

--spoiler--

oscar schindleri ideal şəxsiyyət kimi göstərməməkləri çox xoşuma gəldi. yəni onun əsas məqsədi yəhudilərin xilası deyildi. o pul qazanmaq istəyirdi ilk növbədə. amma sonra öz xalqının vəhşiliyin gördükcə o da dəyişir. sonda 1100 nəfəri xilas etdiyinə baxmayaraq çəkdiyi peşmançılıq onun dəyişdiyinin göstəricisidir.
"əllərində bel qar təmizləyən yəhudilər bəzilərimiz üçün dini bir mərasim qədər əhəmiyyətlidir" cümləsini işlədən alman zabiti əslində soyqırımın siyasi məqsədinin aşdığını göstərir. sanki almanlar neçə ildir alman və ətraf torpaqlarda yaşayan yəhudilərin uğur qazanmasının və daxillərindəki birliyin heyfini çıxırdı onlardan.
bir də schindlerin amon goethe (alman zabiti) dediyi "güc demək insanın əlində hər cür haqlı səbəb olduğu halda öldürməməsi deməkdir" cümləsi təsirediciydi. doğrudan da öldürmək hər zaman güclü olmağın göstəricisi deyil.

--spoiler--