1. post pozitivizmlə birlikdə ortaya çıxmış pozitivizmin gətirdiyi kültəri tənqid edən və hadisələrə fərqli baxış bucağından baxılmalı olduğunu demişdir, referent object`lərin dəyişdiyini irəli sürmüşlərdir. məsələn siyasi alanda tənqidi nəzəriyyəçilər 90`lardan sonra ortaya çıxan yeni faktorların siyasi analizə daxil edilməsi gərəkdiyini irəli sürmüşdür. ortaya çıxış tarixi təxminən sovet ittifaqının dağılması tarixi ilə eynidir, dəyişən sistemi tənqid edən bir axım olaraq ortaya çıxmışlardır;
(bax: kopenhagen məktəbi)
(bax: frankfurt məktəbi)
(baxma: galler məktəbi)