ölçü



əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. xs, s, m, l, xl, xxl olaraq getdikcə artır.
    3. S-Small
    M -Medium
    L -Large
    XL -eXtra Large
    XXL -eXtra eXtra Large
    4. Uzunluqdur, məsafədir, sahədir, həcmdir.
    Bir ölçülü aləmdə sadəcə bir düz xətt var və sadəcə onun üzərində hərəkət mümkündür - sağa və sola. Məsələn, döşəmənin sadəcə bir tərəfini düşünün. Belə aləmdə bütün obyektlər bir düz xətt kimi və ya nöqtə görünür. Düz xəttdən başqa bir forma mövcud deyil. Eni olan obyekt yoxdur. Bu halda məsafədən başqa ölçü də yoxdur. iki ölçüdə Artıq bir birinə perpendikulyar iki düz xətt var və sağa-sola hərəkətlə yanaşı artıq sola-sağa 90 dərəcə bucaq altında dönmək də mümkündür. Bütövlükdə döşəməni düşünün. Burda obyektləri yaya bilirsiz elə bil ki. Uclarından tutub dartaraq ona en verirsiz sanki. Deməli belə olan halda iki məsafə var hər düz xətt üzrə biri olmaqla. Bu ikisi birgə sahə əmələ gətirdi. obyektlərin sahələri var. Üç ölçü - bütöv otağı düşünün. əşyalarınızı yuxarı istiqamətdə də dartaraq həcm verə bilirsiz onlara. perpendikulyar üç xətt var və tutum yəni həcm kimi bir ölçü ortaya çıxdı. Bu səbəbdəndir ki, həcmin törəməsi sahəni verir. Çünki həcm qat-qat üst üstə yığılmış napalyon tortu kimi bir növ sahələrdən ibarətdir və onun dəyişməsi/törəməsi yeni bir, yaxud bir neçə sahənin o laylara əlavə edilib və ya çıxarılmasıdır. Eyni şəkildə sahənin inteqralı/cəmlənməsi də həcm yaradır.

    Bəs 4 və s. n ölçülü aləm? Orda hansı ölçü və ya ölçülər mövcuddur? Belə ölçünü də özündən əvvəlkiləri istinad alaraq seçirlər. Bunun üçün bəzi xırdalıqları kənara atıb, problemi ümumi və ən əsas xüsusiyyətləri ilə tərif edirlər. Deməli her hansı bir düz xətt üzrə məsafə ölçəndə alırıq əlimizə xətkeşi qoyuruq üstünə, yəni ki ona üstündə artan sıra ilə ədədlər yerləşən bir düz xətt parçası kimi baxırıq. ədədlər yığımı kimi, bir sözlə çoxluq kimi. istədiyimiz yerə qədər çatıb ora uyğun ədədə deyirik məsafə filandı. Yəni ki, çoxluğu götürdük ona qarşı bir ədəd qoyduq. Deməli, riyazi anlayış kimi xırdalıqları nəzərə almasaq, ölçü təyin Oblastı çoxluqlar olan mənfi olmayan bir funksiyadır. yuxarı ölçülü fəzalarda ölçü hesab oluna bilmənin 3 əsas şərtini ödəyən və çoxluqlara qarşı mənfi olmayan bir ədəd qarşı qoyan istənilən qaydaya ölçü deyirlər. (bax: metric) bele ölçüləri sahə kimi, həcm kimi görə bilmirik, təsəvvür edə bilmirik, lakin 1 ölçüdən 2yə, 2d-dən 3d-yə keçməyi görə biliriksə, o keçidi bir növ davam etdiririk sanki.

    Bir də var sıfır ölçüyə sahib çoxluqlar. Məsələn, n ölçülü evklid fəzasında olan sonlu və ya hesabi çoxluqlar. Rasional ədədlər çoxluğunun ölçüsü həqiqi ədədlər çoxluğunda baxıldığında sıfırdır məsələn. Təsəvvür edin onları bir ədəd oxu üzərində, iki ardıcıl rasional ədəd arasında sonsuz sayda irrasional ədəd var. Onların köməyi ilə rasional ədədlərin hər birini ayrı-ayrılıqda özündə saxlayan elə kiçik ətraflar tapa bilərik ki, bu ətrafların hamısının ölçüsünü(uzunluğunu) toplasan çox-çox kiçik bir ədəd kimi götürülən istənilən epsilondan kiçik bir ölçü alarsan. bu epsilonu lap 0.0000000001 də götürsək, yenə rasional ədədləri ayrı-ayrılıqda özündə saxlayan uzunluqları cəmi belə kiçik* bir ədəddən belə kiçik ətraflar/intervallar mövcuddur. Ona görə də belə qəbul olunur ki, bu tip çoxluqlar sıfır ölçüyə malikdir. Həqiqi ədədlər çoxluğunu düşünsəniz amma, rasional ədədlər kimi iki həqiqi ədədi bir-birindən ayıran sonsuz sayda başqa çoxluqdan olan ədədlər mövcud deyil. Dolayısı ilə də yuxarı deyilən ətrafları tapa bilmərik.

    Ölçü anlayışı müxtəlif xüsusiyyətli fəzalarda inteqrallamağı mümkün etmək üçün olduqca vacibdir. (bax: lebeq ölçüsü) (bax: lebeq inteqralı) bununla birbaşa əlaqəli olan bir digər anlayış da ölçünün təyin Oblastı çoxluqlar olan funksiya olmasından ortaya çıxan cəbr anlayışıdır.

    (bax: abstrakt fəzalarda ölçü)


sən də yaz!