1. tanınmış iranlı rejissor mohsen makhmalbafın həyat yoldaşı marzieh makhmalbaf tərəfindən çəkilmiş bir şahəsər. niyə şah əsər? qoy izah edim. neçə yaşında başlayır qadın olmaq? buna azca da olsa aydınlıq gətirməyə çalışan iranlı qadın rejissor gözündən baxaq.
film hər biri ayrı yaşda olan 3 fərqli "qadın" və hərəsinin bir-biriylə bağlandığı qısa hekayəsindən bəhs edir. azadlığı simgeleyir. hər prizmadan yanaşılan azadlığı. bəzən adı bir ev əşyasında, bəzən bir velosipeddə bəzən də bir lolipopda axtarılan azadlığı.
bir sabah oyanırsan və artıq hər zaman oynadığın oğlan dostunla oyun oynayıb, dondurma alıb, lolipop bölüşdürə bilməyəcəyini eşidirsən. niyə? çünki sən qadın olmusan! çünki bugün sənin doğulduğun gündü. çünki artıq 9yaşın var. uşaq deyilsən, oğlan dostların olmamalıdır, tam yetişmiş qadınsan. son bir şans verərlər sənə. son dəfə uşaq olma şansı. iranda külkedisi nağılı gecə 12də bitməz təəssüfki, nə vaxt çubuğun gün işığında kölgəsi itdisə artıq doğum günün tamamlandı, artıq qadın oldun və artıq uşaq deyilsən deməkdir bu son şans. vaxt bitdi amma nə sən uşaqlığına doydun nə də lolipoplara. uşaq olmaq üçün sizə bir saat versələr nə edərdiz?
gənc bir qadınsan artıq, "velosipedə minmə! şeytan icadıdır o! yalnış yolda gedirsən çünki doğru yol ərinin yanında olduğun yoldur" deyirlər sənə. sənin tək istəyin isə bəsit bir velosiped yarışında iştirak etməkdir. heç durmazsan yol boyu. ərin, atan, qardaşların, ağsaqqallar atları ilə səni yol boyu təqib edib yolundan döndərmək istəyərlər hətta boşayarlar amma heç durmazsan. bu da başqa bir qadın olmanın ağırlığı.
və budur yaşlandın, sahib olmadığın hər şey ağlındadır. keçmişdə sahib ola bilmədiklərini almağa pulun yetir bəs gec qalmaq hissi necə olacaq? hər barmaqda indiyə qədər sahib olmadığın hər şey üçün bir sap bağlayırsan unutmayasan deyə. hamısına sahib olarsan. amma indi nəyinə yarayacaq? bəlkə də bir az da olsa hüzur içində yata bilmək üçün.
bəzən çox ağır olur qadın olmağın bədəli. hələ iran kimi bir yerdə. bunu belə gözəl sərgiləmək əladır. təkrar-tərar izləyə biləcəyim bir filmdir. təkrar-tərar məsləhət də edə bilərəm.

(baxma: qadın olduğum gün)
(baxma: the day i became a woman)