1. respublikamızın şiaml və şimal- şərq hissəsini əhatə edir.vilayətin əsas hissəsini baş qafqaz silsiləsi tutur.bu vilayətin yüksək və orta dağlıq hissəsi mezozoy erasının yura və təbaşir alçaq dağlıq isə təbaşir və kaynazoy erasının paleogen neogen yaşlı süxurlardan təşkil olunmuşdur.dağətəyi düzənliklərdə dördüncü dövrün çöküntüləri qalın örtük əmələ gətirir. təbii sərvətlərdən neft və təbii qaz ( abşeron, qobustan,siyəzən ) polimetal ( filizçay ) mineral sular və s. geniş yayılmışdır.çay şəbəkəsi sıxdır.çayların əksəriyyəti baş suayırıcı silsilədən başlayır. dağ gölləri isə kiçik və şorsuludur. vilayətin ərazisində altıağac, şahdağ, abşeron milli parkları , zaqatala qoruğu , ilisu qoruğu , ismayıllı qoruğu ,pirqulu qoruğu , qobustan qoruğu yerləşir. vilaəyt aşağıdakı fiziki-coğrafi rayonlara ayrılır
(baxma: samur - dəvəçi )
(baxma: qonaqkənd )
(baxma: zaqatala-lahıc)
(bax: şamaxı )
(baxma: qobustan-abşeron )