18 yazar | 3 başlıq | 37 entry
yenilə | gündəm


#son entrylər 37 yeni entry

#sözaltı fotoqrafiya 6 bir daha təkrar etmək istənilməyən səhvlər 6 klipi ilə dinlənilməli olan musiqilər 4 sözaltı günlük   #sözaltı art   mükəmməl sözlər   kəşf edilməsi istənilənilən şeylər 3 yazarların ruh halı   #sözaltı fotoqrafiya 5 sonsuza qədər vuruşmayacağam   jurnalist şəhid atasının facebookdakı yazısı 2 asosiallıq   philosophical zombie   dune   youtube   uzun boylu olmaq   2021 boğaziçi hadisələri 3 timidus_bot 2 victim blaming   baxılası youtube videoları   tota   nikaraqua gölü   tarixin ən böyük icadı   venesuela   əsəb pozan şeylər   sözlük yazarlarının dinləməkdən bezmədiyi mahnılar   hər şey yaxşı olacaq 2 24 oktyabr 2021 manchester united liverpool oyunu 2 deyilməsi zövq verən ingiliscə sözlər   24 oktyabr 2021 fc barcelona real madrid oyunu 2 öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar   klipi ilə dinlənilməli olan musiqilər 4 e vitamini   alec baldwin | kino   səs dizaynı 2 azərbaycan incəsənətinin ən tarixi anları 3 sertralin   maneskin   dead space   asap rocky   artificial neural network   post-structuralism   multilateralism   dünya   we only write in english to this topic   yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər   canəli əkbərov   neslican tay   ankara   kənd yorğanı psixologiyası   bir daha təkrar etmək istənilməyən səhvlər 4 munchausen sendromu   trainspotting | kino  









azərbaycan dilinin türkiyə türkcəsi ilə kirlədilməsi

| ədəbiyyat

facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
azərbaycan dilindəki söz qıtlığı - türkcənin azərbaycan dilinə ziyan vurması - aşk filmlerinin unutulmaz yönetmeni -
/ 3 »


    1. son dövrlər müşahidə edərkən ən çox əsəbiləşdiyim mövzudu. səbibini soruşanda deyirlər ki, "rusca danışsaq yaxşıdı?" burdan belə bir sual doğur ki, "əəə loban, kiminsə dilində danışasan mütləq?" rusu da, türkü də (araya ukrayn qızlarını da qataq) belə belə bla bla.
    2. azərbaycan dilini şəffaf sayan kəslərin açdığı başlıq. onsuzda fars, ərəb, rus sözləri ilə zikilib çevrilib bu dil. nəzərə alsaq ki, azərbaycan dili türk dilinin bir şivəsidir, tr türkçəsindən bizim dilə keçən xalis türk sözləri heç bir şəkildə dili kirləndirə bilməz. hətta məncə bu proses vacibdir. məsələn nəyə görə fars sözü olan təyyarə sözünün türk dilindəki uçaq sözü ilə əvəzləməyək? və ya ərəb sözü "müəllimə"nin yerinə türk sözü "öyrətmən" olmasın? əgər sənin dilində o sözün qarşılığı varsa, nəyə görə başqa dildən istifadə edəsən? türkiyə türkçəsində də alınma sözlər var. amma onlarda dil islahatı keçirildiyinə görə tr türkçəsi bizimkindən daha yaxşı vəziyyətdədi. ərəb, fars dilinin təsiri bizim dili çox kobud edib. hələ o azərbaycanlaşdırılmış rus sözləri lap adamın ətini tökür.
    3. mövzu istənilən istiqamətə uzadıla bilər. məsələn, niyə türklər (faşistlər üçün qeyd-anadolu türkləri) anahtar deyir amma açar demir, azərbaycanlılar (yenə həmin səbəblə qeyd-azərbaycan türkləri) bitik yox kitab deyir, öğretmen yox müəllim deyir. başlığın açılma səbəbi söz dağarcığımızın inkişafına qarşı sərt mövqe tutmaq deyil, türkiyəcənin ara sözləri ilə kirlədilən (pis-yaxşı, mövcud olan) dilimizin getdikcə qəlizləşən vəziyyətidir. #177068 nömrəli entry sahibi ola bilər ki, türklərdən (tağı əhmədov demişkən) yerli sözlər götürür, amma və lakin girib cücüyüm.az tipli səhifələr və saytlarda 14-18, 18-25 yaş arası xalis azərbaycanlıların dilimizi necə "qayırdığını" görəndə şəxsən mən utanıram. kimə ləzzət edirsə həmin insanın könlünün genişliyindəndi.
    4. insanların araşdırmadan entry girdiyini göstərən başlıq. türk dilində də açar sözü vardır. link link
    5. belə bir başlığın türk dillərinə aid bir dil haqqında açılması yanlışdır.gedin rus diliçün açın deyək hə.fars və ərəb dillərçün açın razılaşaq.amma türk dili zatən bizim dillə eyni ailədə yer alır.bu niyə kimlərisə narahat eliyir anlamıram.
    6. çox kasıb dilimiz var. məsələn apteklərdə, müştərini çağırmaq istəsən xitab tapmağ olmur. qadınlara xanım dedin nəysə, ama kişilərə uyğun xitab şəkli yoxdu. həmişə ya məllim deyib çağırırlar, ya da dayı. türklərdə nə qəşəng hanımefendi, beyefendi var, heyif onları işlədə bilmirik.
    7. fikrimcə qaçılmaz prosesdir. nə qədər ki azərbaycan özünü qapalı ölkə elan etmir, qonşu ölkələrlə hər tərəfli münasibət qurulur, dillərin assimiliyasiyası da olacaq. dil nümayəndələrinin digər dillərdən nələri mənimsəyəcəyi həmin nümayəndənin mədəniyyət səviyyəsindən asılıdır.
    8. (bax: azərbaycan türkcəsinin türkiyə türkcəsi ilə zənginləşdirilməsi) kimi açılmalı olan başlıq. doğrudur öz dilimizdə mövcud olan bir çox sözlərin süni şəkildə əvəzlənməsinə qarşıyam lakin etiraf edək ki dilimiz fikiri tam ifadə etmə imkanları cəhətdən kasaddır və yardım almaq qaçılmazdır. məsələn vaz keçmək sözünə mən tam anlamıyla qarşılıq tapmaqda çətinlik çəkirəm və bu fikrimi daha yaxşı ifadə edir.
    9. bu başlığı dilçi olaraq deyil, sadə vətəndaş (türkmən dilində - rəiyyət) olaraq açmışam. ki, açan yerdə başıma göyərçin batıraydı. nə qədər yeniyetmə dövrünü, ömrünü, gününü türkiyəyə bağlayan var imiş. bizim dilimizin söz dağarcığı (bazası) kasaddırsa dil institutları xalis türk sözləri (söhbət bütün türkdilli ölkələrdən gedir) ya tapmalı, ya da yaratmalıdır (bax: elektrik yuvası) reallıqda isə seriallardan öyrənilən yarım yamalaq türkiyə türkcəsindəki ara sözləri dilimizə daxil olur. siz hələ özünə inamı olmayan xalq obrazı yaradın, zəiflik kompleksinə girin. fərd olaraq eqo göylərdədi hamıda, xalq (daha dəqiq millət) olaraq bizdən mındar, səmə, səydəşi yoxdu düşüncələrimizdə.
    10. "kirlədilməsi" sözü yerinə düşməyib məncə, bizim öz dilimizdə də ərəb fars mənşəli sözlər çoxdur türk dilində də bir vaxtlar belə olub, bəs edəcək qədər də rusca danışanımız var. əfsuslar olsun ki, rus dilinə müharibə elan edənlər türk dilinə müharibə elan edənlər qədər deyil. türklər dil devrimi ile ərəb fars mənşəli sözləri əsl türk sözləri ilə əvəz etmək istəslər də bu müəyyən qədər mümkün olmuş, eyni zamanda türk dilinin şərqdən uzaqlaşaraq qərbə tərəf yönəlməsinə gətirib çıxarmışdır və bununlada türk dilinə fransız dilindən xeyli miqdarda sözlərin keçməsinə səbəb olmuşdur. bizim ədəbi dilə hələ türk sözləri kütləvi şəkildə keçməyib. doğrudur bəzən küçədə türkcə danışmağa çalışıb özünü gülünc vəziyyətə salanlar olur, ancaq insanları seçimlərinə görə qınamaq olmaz. yalnız düzgün olana istiqamətlədirmək olar, bunu da fikirmcə dilçilər edə bilər.
/ 3 »



sən də yaz!