ümid etmək



əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. "Bu, çoxlarının düşündüyü kimi, arzu və istəklərə malik olmaqdır? Belə olsaydı, o zaman daha çox və daha rahat maşınlara, evlərə və işi yüngülləşdirən avadanlıqlara malik olmağı arzulayanları Ümid insanları adlandırmaq olardı. Amma bu doğru deyil, bu insanlar daha çox istehlak etmək hərisidirlər, onları Ümid insanları adlandırmaq olmaz.

    Bəs elə bir vəziyyəti Ümid adlandırmaq olar ki, bu zaman Ümid maddi (əşyavi) istiqamətlənməyib, amma doldurulmuş həyat, istənilən bir vəziyyətdə həyatilik, sonsuz həsrətdən xilas olmaq; və ya bunun üçün teoloji anlayış istifadə etsək, qurtuluşdur; və ya siyasi dillə desək, inqilabdır? Əslində bu tərzdə gözləmə Ümid ola bilərdi; amma, əgər bu gözləməni passivliyinin keyfiyyəti idarə edirsə, Ümid olmaya da bilər – bu zaman Ümid mahiyyətcə tabelik üçün bəhanəyə, xalis ideologiyaya çevrilir.

    Frans Kafka “ məhkəmə” (“Der Prozess”) romanında epizodlarından birində barışan (boyun əyən) və passiv Ümidin bu növünü çox gözəl təsvir etmişdir. Kişi səmaya aparan darvazalara yaxınlaşır (qanunlar üçün) və qapıçıdan xahiş edir ki, ona girməyə icazə versin. Qapıçı deyir ki, indi onu içəri buraxa bilməz. Qanunlara aparan qapı açıq olsa da, əvəzində kişi giriş icazəsini alana qədər gözləmək qərarına gəlir. Beləcə o oturur və gözləyir – günlərlə, illərlə. Vaxtaşırı, girmək olarmı, deyə təkrar soruşur, amma ona dəyişməz olaraq cavab verirlər ki, hələ olmaz. Bu uzun illər ərzində kişi fasiləsiz olaraq qapıçını müşahidə edir və hətta onun xəz yaxalığındakı birələri də tanıyır. Ən sonda, qocaldığını, ölümün yaxınlaşdığını hiss edir. Onda ilk dəfə sual verir: “Necə oldu ki, bütün bu illər ərzində məndən başqa heç kim giriş icazəsi tələb etmədi?” Qapıçı cavab verir: “Bu qapıdan girmək üçün icazəni sən onsuz da ala bilərdin, belə ki, bu qapı yalnız sənin üçün nəzərdə tutulmuşdu. indi isə mən qapını bağlamağa gedirəm.”

    Qoca kişi bu sözlərin mənasını başa düşmək üçün həddən artıq yaşlanmışdı, bəlkə də bu sözləri gəncliyində də başa düşməzdi. Son söz həmişə bürokratlarındır; əgər onlar “yox” deyirlərsə, girmək olmaz. Əgər onun passiv, gözləyən Ümidi daha artıq olsaydı, o sadəcə bu qapıdan içəri keçərdi və onun bürokratların qadağasını diqqətə almamaq cəsarəti azadlıq aktı olardı, bu da onu parlaq saraya gətirib çıxaracaqdı. Bir çox insanlar Kafkanın qocası kimidirlər. Onlar ümid bəsləyirlər, buna baxmayaraq, onlara ürəklərinin səsi ilə hərəkət etmək nəsib olmur və bürokratlar yaşıl işıq göstərməyənə qədər, onlar həmişə gözləyirlər.

    Bu passiv Ümid (gözləmə) ümidin yayılmış bir forması ilə sıx əlaqədardır ki, onu vaxt ərzində ümid kimi müəyyən etmək olar. Zaman və gələcək ümidin bu növündə mərkəzi kateqoriyalara yüksəlir. Gözlənilmir ki, nəsə bir şey indi baş verəcək, əksinə yalnız növbəti anda, növbəti gündə, növbəti ildə və ya əgər ümidin bu dünyada reallaşacağı cəfəngiyyat olacaqsa (absurddursa), hətta başqa dünyada baş verməlidir. Bu təsəvvürün arxasında “Gələcək”, “Tarix” və “Gələcək nəsillər” qarşısında baş əymə gizlənir ki, onun başlanğıcı Fransız inqilabı zamanı Robespyer kimi insanlar tərəfindən qoyulmuşdur, o, gələcəyə ilahi varlıq kimi sitayiş edirdi: Mən heç bir şey etmirəm, mən passiv qalıram, çünki mən gücsüz və heçnəyəm; amma gələcək, zamana proyeksiya mənim edə bilmədiklərimi gerçəkləşdirəcək. “Tərəqqi” qarşısında belə baş əymə digər aspektlərin arasında sadəcə biridir – müasir burjua təfəkkürünü əks etdirən pərəstiş tam şəkildə ümidin yadlaşmasıdır. Mənim hərəkətim və ya təşəkkülümün əvəzinə nə isə, mən barmağımı tərpətmədən (iştirakım olmadan) idollar tərəfindən, gələcək və gələcək nəsillər tərəfindən gerçəkləşdirilir.

    Passiv Gözləmə ümidsizlik və gücsüzlüyün yalnız pərdələnməsi olduğu halda, ümidsizliyin və məyusluğun digər forması da var ki, o tam əks maska seçir: – reallıq üzərindən uzağa baxır və nə güclə mümkünsüzdürsə, zorla nail olmağa çalışır, müştəbeh ifadələrlə və avanturizmin arxasında gizlənir. Bu mövqe saxta xilaskarlara və qiyamçılara xasdır, onlar hər kəsə nifrət edirlər, onlar başqa bütün vəziyyətlərdə ölümü deyil, məğlubiyyəti üstün tutdular. Bizim bu günümüzdə psevdoradikalizm pərdəsi altında ümidsizlik və nihilizm (bütün dəyərlərin tamamilə inkarı) nadir olmayaraq gənc nəslin ən əqidəli nümayəndələri arasında rast gəlinir. Onlar qorxmazlıqları və ideyaya sadiqliyi ilə simpatiya qazanır, realizmin və strateji düşüncənin olmaması, hətta bəzilərində həyat sevgisinin çatışmaması isə baxışlarını inam gücündən məhrum edir. "

    erich fromm - ümid inqilabı
    alıntı link


sən də yaz!