müsibəti-fəxrəddin



əjdaha lazımdı   googllalink

    1. azərbaycan ədəbiyyatında dramatik növün faciə janrının ilk nümunəsidir.
    qan davasının, yazılmamış qanunların çirkin iç üzlərini, insanlara necə təsir etdiyini mükəmməl şəkildə özündə əks etdirib.
    əsər bizim ədəbiyyat üçün bir ilk olsa da, nəcəf bəy vəzirov mükəmməl bir nümunə yaratmışdır.
    2. 1896-cı ildə nəcəf bəy vəzirov tərəfindən yaradılmış mükəmməl əsər. faciə janrının əsası məhz bu əsərlə qoyulmuşdur.
    əsərdə savad, biliklə cahillik qarşı-qarşıya qoyulur. yenilik tərəfdarı olan Fəxrəddin azarxana, məktəb açmağa çalışır, xalqının az da olsa irəli gedib bu cahillikdən qurtulması üçün əlindən gələni edir. lakin, vaxtilə fəxrəddinin atası ilə qan davası olan rüstəm bəy sonuna qədər kişiliyini, hünərini göstərməkdən çəkinmir, atasını qətl etmək, əmilərini sürgün etmək ona az gəlir və gözünü "qızının oxuyub o boyda rayonda ad-sanla gəzməsinə, əl üzərində tutulmasına, hörmət görülməsinə" səbəb olan fəxrəddinə dikir. fəxrəddin əsla bu insanların bu qəddarlığına, qan davası üzündən bir-birlərini öldürəcəyinə inanmır, hətta ağlı almır ki, bunlar necə xalqdırlar? sonda hər kim ki, günahsız idi, bu davaya qarşı idi, onlar ölür. Dramaturq bunun vasitəsilə bir növ, əsərdəki cahil qəhrəmanları davaya qarşı olan ən əzizlərinin ölməsi ilə cəzalandırır. və sonda da azərbaycanda bütün yenilik etmək istəyənlərin aradan götürüldüyü kimi, fəxrəddin də ölür. son nəfəsini səadətin- sevgilisinin qucağında verir.
    son olaraq unudulmaz qəhrəmanın bu nitqləri dövr xüsusiyyətlərini gözəl açıb göstərir:
    "Xudaya! gör biz müsəlman necə bədbəxt ,vəhşi,nadan tayfayıq ki,bir nahaq,bir biməna işdən ötrü bu mərtəbədə müsibətlər düşmənçilik bahəm eləmişik. vallahı, deyirəm belə hərəkətlərə dürüst fikir verəndə,belə görünür ki,guya biz müsəlman tayfaların üstünə göydən lənətnamə yenib ki,işığa çıxa bilməyəcəksiz,həmişə belə zülmətdə qalıb vəhşi nadanlıq gücü ilə bir-birinizi tələf edəcəksiniz.. gələndən görürəm. bəlkə də artıq yüz adam ölüb.. məgər bu nadanlıqdan deyil? insaf yox, mürüvvət,qanacaq,tərbiyə yox. məgər şəriət bizə göstərən yol budur?"


sən də yaz!